Abrir menú principal

Yancuic Mexihco[1], nozo in Tlahtohcayotl Yancuic Mexihco (inglatlahtolli: State of New Mexico ihuan caxtillantlahtolli: Estado de Nuevo México), inin tlahtohcayotl ipan Tlacetililli Tlahtohcayotl Ixachitlan.

Tlahtohcayotl Yancuic Mexihco
State of New Mexico
Estado de Nuevo México
Yootó Hahoodzo
Ipan Yancuic Mexihco
Ichimal Yancuic Mexihco
New Mexico in United States.svg
Lema '
Tlacatiyan Flag of the United States.svg Tlacetililli Tlahtohcayotl Ixachitlan
Tecuacan Santa Fe Analco
Hueyaltepetl Albuquerque
Tlaixpayotl
- Campa
22,499.95 km2
25
Ancayotl 19°21′15″N
99°37′51″O
Nelihuahcapanca Wheeler Peak
(4,418 msnm)
Chanehqueh
- Campa
- Pozahuacayotl
- Campa
37,253,956 chaneh.
1
663 chan/km²
11
Tlahtolli Caxtillantlahtolli, inglatlahtolli, navajotlahtolli
IDN
- Campa
0.958
10
PIB
- PIB Per Capita
$ 1.812.968 MDD
$ 42,325 USD
Tlaquetzalli 6 ce metztli xiuhpan 1912
Tepachoani Susana Martínez
Teuctlahtoqueh 3
Tequichihuanih 65
UTC UTC-7
Tlacatocaitl Yancuic mexihcatl
Onohuayan 16
Altepecalpolli 125
Nenecuilhuaztli
 - USPS
 - ISO 3166-2

NM
US-NM
Matlatzalan www.newmexico.gov

Mictlampa tlahtocayotl Colorado (Tlalchichiltic) ihuan Yutah, huitztlampa ica Texas ihuan Mexihco (Chihuahuah ihuan Sonora), icalaquiyampa Arizona ihuan iquizayampa Texas ihuan Oklahoma. Santa Fe Analco itecuacan, ihuan in hueyaltepetl Albuquerque, occequin altepetl Las Cruces ihuan Gallup.

In tlein quipiya inin tlahcuilolli

TlaltocaitlXicpatla

Mexihco quitoznehqui Mexihtli ahnozo Mexihtin ihuan -co. Quilmach ce aztecayaoquizqui in ompa Chicomoztoc. Nozo occequintin quihtoa "Mexihtli": "Metztli", "xictli" huan "-co".

Iachtopa occe tocaitl: "Provinicia de Nuevo México" (Tlahtohcanaltepetl Yancuic Mexihco), ihuan "State of New México/Estado de Nuevo México" (Tlahtohcayotl Yancuic Mexihco) xihpan 1912. Axcan Caxtillahtolli tlahcuiloa "Yancuic Mexihco" quemeh, inglatlahtolcopa New Mexico, in Nuevo México ipan Mexihco ahnozo Nuevo Méjico ompa Caxtillan.

HuehcapatlahtolyotlXicpatla

Achcauhtlacah ihuicpa Yancuic Mexihco catcah Anasazi macehualtlacah. In pohualxiuhpan XVI, ihcuac oquitlachiuh inic ce tenamiquiliztli ica europanecah, inin tlalli ochantilli catca icampa Pueblo macehualtlacah.

Francisco Vásquez de Coronado oquitlacetili ce tlayehcoliztli ipan Cacquetlan, Yancuic Galicia itech 1540 ihuan 1542 ic xittontla chicome altepetl ihuicpa Cibola oquihto ipampa Cabeza de Vaca tlein oitta iahuicyaliz icampa Florida canahpa Mexihco. Coronado icel onamiqui xamixcalli ihuan tepitzin altepemaitl, zanno ocaltza canah Mexihco. Quintepan Juan de Oñate oaltepetlali inic ce altepetl ipan in axcan Yancuic Mexihco xiuhpan 1598 motenehua San Juan ipan Río Grande.

 
Ce expedición de Vásquez de Coronado.

Achcauhtlacah nican ipan Santa Fe Analco catcah tehua macehuallacah in tlein otlaquetza Altepetl xiuhpan 1050 canapah 1150. Inic ce itoca Ogha Po'oge, ce tehualtepeticpac itech ixtlahuahcan.

In 24 de junio xiuhpan 1619, caxtiltecatl Pedro de Peralta, inic yei tepachoani, in onemic ce expedición, motenehua nican Yancuic Mexihco ihuan in 20 de marzo xiuhpan 1598 oaci ompa in Atoyatl Sacramento ce achcauhtoca europatlacameh pampa axcan in Altepetl Santa Fe Analco.

Juan de Oñate ocueponi in hueyitlahtocac ohtli, in caxtiltecatl Oñate inic ce tepantlahtoani ihuicpa Hueyaltepetl Yancuic Mexihco ihuic Yancuic Caxtillan. In Acoma macehualtecah oquiatlacamachili itech teyouh tepachohuani Juan de Oñate, caxtiltecah ihuan mexihcah.

Ipan 1846 xihuitl, Tlacetililli Tlahtohcayotl quinyaochihua ica ihuan Mexihco quintlatlalochtia Texas, Yancuic Mexihco, California ihuan occe Mexihcotlahcotoncayotl.

Inin xiuhpan 1945, Tlacetililli Tlahtohcayotl Ixachitlan tlanelti iahuachuaz xittontlayonqui in ompa Alamogordo, Yancuic Mexihco.

In nahuatiloyan otlachiuh Yancuic Mexihco tlahtocayotl tlapohualli 47 (ompohualli ihuan chicome) ihuicpa Tlacetililli Tlahtocayotl in 6 enero 1912. In tlachihualiztli ihuic calnahuac tlahtocayotl Arizona, in 14 febrero 1912 otlachiuh 48 tlacetililli tlahtocayotl nican tlalpan.

TlalcemanahuayotlXicpatla

 
Itlalmachiyo Yancuic Mexihco.

Mictlampa tlahtocayotl Colorado (Tlalchichiltic), huitztlampa ica Texas ihuan Mexihco (Chihuahuah ihuan Sonora), icalaquiyampa Arizona ihuan iquizayampa Texas ihuan Oklahoma. Santa Fe Analco itecuacan, ihuan in hueyaltepetl Albuquerque, occequin altepetl Las Cruces ihuan Gallup.

YolcatiliztliXicpatla

No xiquitta yancuic mexihcah totomeh quemeh cuauhtli, tzopilotl, centzontli ahnozo yolcah cuetlachtlacamayeh, coyotl, mapachtli, miztli, tlacuachin, cuechcoatl, ayotochtli ihuan occequin.

TequitiliztliXicpatla

Yancuic Mexihco in inic ce tlachiuhqui ipan alfalfapixcayotl. Occequintin yancuic mexihcah hueyi tequipanolti in tlalpixcayotl itech cintli, chilli, xoconochtli, nohpalli, xonacatl, limonxocotl, nohuan pitzopixcayotl, totolpixcayotl, ichcapixcayotl, cahuayohpixcayotl, cuacuahuehpixcayotl inompan coyonimatiliztli.

Nican itlachuhual in cualli chichihualatl ipan onohuayan, Yancuic Mexihco oncah establos ihuan industria chichihualoyan ipampa chichihualli, tlatetzauhtli, xocoqui ihuan chichihualalchiyatl, no iuhqui onca hueyi tiyaquiztli in jueves ihuan domingos.

In tomin motlacohua ipan nacamacoyan, pahcalli, amanamacoyan, tilmahnamacoyan, cacnamacoyan, tlaxcalnamacoyan, quilnamacoyan, texnamacoyan, tlacualcalli, ihuan occequintin establecimientos.

Ohtiliztli ihuan huaznenquiXicpatla

Ni chinanco mocahuah ica 130 kilómetros itech TTI, ce achi quipiah ohtlihtetlahnemiliztli, quihtohuah quicualchichihuaceyah quitlaliceh chapohpotih ihquino cualli mocahuaz ayohcana timacehuaceh.

TepacholiztliXicpatla

Tepachiani Cahuitl
Bill Richardson 2003-2011
Susana Martínez 2011

ChanehmatiliztliXicpatla

Yancuic Mexihco ce tlahtohcayotl icampa miac tlahtolli, in inglatlahtolli ihuan caxtillahtolli ca onemachti, mazqui in Constitución xiuhpampa 1912 omonequi ce itepacholiz ometlahtoltica, auh inin tlahtohcayotl ahmo quipiya nahuatiltlahtolli. Oc ihqui in yancuic Mexihco Constitución motenehua ome tlahtolcopa icampa ichanehhuan (Inglatlahtolli ihuan Caxtillahtolli) ica pehualiztli itechpahuic ixotia huan teixquetza itlamaniliz. In xihuitl 1995 Yancuic Mexihco tenematilizcuini ce tlahtohcayotl cuicatl ometlahtoltica, quitoznequi New Mexico - Mi Lindo Nuevo México (Yancuic Mexihco – Nocuacualtzin Yancuic Mexihco).

NeltoquiliztliXicpatla

 
Iteopan Tonantzin Guadalupe.

Huehuemexihcatl teoneltococayotl poliuhqui cenca iciuhcac catca ipampa catolicismo romano, macehualmeh ahmo oneltoqui mochololih canahpa ohuitepetitlan ihuan occequintin tlaihiyohuatilocqueh zanno Santo Oficio (Caxtillan Atlacayotl). Ihcuac caxtiltecah ompehua ma xicristiania canah macehualtzintzin zan motlamati Catolico teoneltococayotl quemeh cristianoyotl, matel in teopixqueh tlamatizqiazqueh tlein oyeyah occequin cristianomeh itoca lutero tlalnetoqui ihuan inglatlalpantlalnetoqui.

Axcan inonqueh calpolli itech judioyotl in sefarditlacameh, Huehuehcauh Santa Fe Analco ihuan cristianoyotl ihuicpa hueytlahtolamoxtli.

ChicahualiztliXicpatla

Chinaco quipixcoc ce caltlapahtiquetl ica ce macehualtepahtiquetl, huan zan quemanticah yahui tlen tepahtiquet ihquino iztoqueh tomacehualpoyohuah axcanah cualli mopahtiah.

TlamachtiliztliXicpatla

Yancuic Mexihco quipia caltlamachtiloyan tlen itocah temachtiloyan quipixtoc conemeh, oquichpilmeh huan cihuapilmeh, huan cicuacemeh tlamachtiyanih huan ce tlamachtiltlayacanquetl, huan ni caltlamactiloyan quipiah Telpochcalli Yancuic Mexihco ica yani molehuiya huan ihquinoh quicencahua cualli tlamachtiltequitl.

Nohquiah quipia calnechicoltlamachtiltequitl, campa quinceliah tlen cehcanoc coneh ehuanih noponah quintlamacah huan cochih iztoqueh 56,000 telchpocah huan ponah inmaco iztoqueh ome tlamachtianih tlen quintlaliah ni conemeh. No quiya iztoque ome tlamachtianih. Noquia tlapalehuia ipan caltlamachtilnechicoltequitl.

TequichihualiztliXicpatla

CuicatlamatiliztliXicpatla

Miaquintin cuicatlamatiliztli cah inin teucyotl Santa Fe iuhqui banda, norteña, balada ahnozo opera.

MomotlaliztliXicpatla

In momotlaliztli ipan teucyotl Bernalillo cah ipampa xopatoltiliztli (ihuicpa in xiuhpohualli XX), chiquiuhpatoliztli, omemalacaztli, tenis, mapatoltiliztli, ihuan momotlacayotl itech tepozcuaitl.

Yancuic Mexihco oquipiya cemanahuac tlamahuichihuanih ipan momotlalcayotl quemeh: xopatiliztli, mapatoltiliztli, hockey patines, amapatoltiliztli, acalpamitl, taekwondo, tenis, atletismo, triatlón, aquizaliztli, windsurf, golf, motociclismo, rally, ciclismo, ocachi axcan, Fórmula 1 ihuan quiquiuhpatoltiliztli.

IxiptlayolliXicpatla

No xiquittaXicpatla

TlahtolcaquiliztiloniXicpatla

  1. Chimalpahin Cuauhtlehuanitzin yeh oquihcuilo iuhqui yancuic huehue mexico ipan Annals of his Time.

Occe necuazaloliztliXicpatla