Abrir menú principal

Cambios

sin resumen de edición
{{Cenca cualtzin tlahcuilolli}}
{{Tlācatiyān
{{Nahuatlahtolli-Alemania}}
| āchcāuhtōcāitl_nativo = Bundesrepublik Deutschland
{{Tlacatiyan
| āchcāuhtōcāitl = Nenāhuatīliztlācatlahtohcāyōtl Alemania
| Chantocaitl = Bundesrepublik Deutschland
| Tocaitl cemāxcātōcāitl = Tlacatlahtohcayotl Alemania
| Tlaltocaitlpāmitl = Flag =of AlemaniaGermany.svg
| Pamitlchīmalli = Coat of = FlagArms of Germany.svg
| chīmalli_tamaño = 110x110px
| Chimalli = Coat of arms of Germany.svg
| Chimalli_tamañosímbolos = 120px
| Tlalmachiyotlmapa = EU-Location Germany EU Europe.svgpng
| lema_nacional = ''Einigkeit und Recht und Freiheit'' ({{de2}} ''"Cētilizzōtl, tlatzontequilīliztli īhuān tlācaxoxōuhcāyōtl"'')
| Tlalmachiyotl_tamaño = 290px
| Tlacatiyancuicatltlācatiyāncuīcatiliztli = ''[[Das Lied der Deutschen]]''<br/>«In alemaniatlācah īncuīc»
| tlācatiyāncuīcatiliztli_tlahcuilōlli = Deutschlandlied played by USAREUR Band.ogg
| Pehualiztli = Einigkeit und Recht und Freiheit
| Tecuacan tēcuacān = [[Berlin]]
| tēcuacān_chānehqueh = 3 326 002 ([[2011]])<ref name="CityPop">{{citeweb |url=http://www.citypopulation.de/Deutschland-Cities.html |title=City Population → Europe → Germany → Germany: Major Cities |accessdate=Tlachicuēiti 16 |accessyear=2013}}</ref>
| Ancayotl = 19_26_N_99_08_W 19°26′M 99°08′C
| tēcuacān_cemonocāyōtl = 52°31′ M 13°24′ Tl
| Hueyaltepetl = [[Altepenanyotl Berlin]]
| huēyi_āltepētl = [[Berlin]]
| Tecpantlahtolli = [[Alemantlahtolli]] ihuan 6 macehuallahtolli<sup>1</sup>
| āchcāuhtlahtōlli = [[Alemaniatlahtōlli]]¹
| Tenahuatiyotl = República federal
| tēpacholiztli = [[Tlahtōlōyān]] [[Nenāhuatīliztli|nenāhuatīliz-<br/>tlācatlahtohcāyōtl]]
| Tepachoani = &nbsp;• [[Alemania tlahtohcatlahtoani|Tlahtohcatlahtoani]] <br />&nbsp;• [[Alemania tecpantlahtoani|Tecpantlahtoani]]
| tēpachohqueh = [[Tlahtohcātēīxiptla Teutontlālpan|Tlahtohcātēīxiptla]]<br/>[[Canciller de Alemania|Canciller]]<br/>[[Vicecanciller de Alemania|Vicecanciller]]
| Tepachoani itoca = [[Frank-Walter Steinmeier]]<br />[[Angela Merkel]]
| tēpachohqueh_tōcāitl = [[Frank-Walter Steinmeier]]<br/>[[Angela Merkel]] <br/>[[Olaf Scholz]]
| Tlaquetzalli = [[Mēxihcatl Tlācaxoxouhcāyōtl|Nequetzaliztli]]
| tzintiliztli = [[Alemania ītlahtōllo]]
| Tlaquetzalli tetl = &nbsp;• Omopeuh <br />&nbsp;• Omotlami
| fundación_hitos = &nbsp;•&nbsp;[[Sacro Imperio Romano Germánico|Inic&nbsp;cē&nbsp;emperadoryōtl]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Nenāhuatīliztica in Rin|Nenāhuatīliztica&nbsp;in&nbsp;Rin]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Alemanianenāhuatīliztica|Alemanianenāhuatīliztica]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Alemanianenāhuatīliztica in Mictlāmpa|Nenāhuatīliz.&nbsp;in&nbsp;Mictlāmpa]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Alemaniaemperadoryōtl|Inic&nbsp;ōme&nbsp;emperadoryōtl]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Weimar&nbsp;Tlācatlahtohcāyōtl]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Nazi Alemania|Inic&nbsp;ēyi&nbsp;emperadoryōtl]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Alemania tlahtōllōtl īxquich 1945|Tlexelōliztli]]<br />&nbsp;•&nbsp;[[Alemania cēcepanōliztli|Cēcepanōliztli]]
| Tlaquetzalli iman = Reunificación alemana [[1990]]
| fundación_fechas = <br />[[962]]<br />[[12 ic chicōntetl mētztli|12&nbsp;ic&nbsp;chicōntetl]]&nbsp;[[1806]]<br />[[8 ic chicuacen mētztli|8&nbsp;ic&nbsp;chicuacen]]&nbsp;[[1815]]<br />[[16 ic nāuhtetl mētztl|16&nbsp;ic&nbsp;nāuhtetl]]&nbsp;[[1867]]<br />[[Alemania Cepanoliztli|18 ic cē 1871]]<br />[[11 ic chicuēyi|11&nbsp;ic&nbsp;chicuēyi]]&nbsp;[[1919]]<br />[[3018 ic cē]]&nbsp;[[1933]]<br />[[23 ic mācuīlli]]&nbsp;[[1949]]<br />[[3 ic mahtlāctetl|3&nbsp;icmahtlāctetl]] [[1990]]
| Tlaixpayotl = 357 168
| tlaīxpayōtl = 357 578.17<ref name="flaebev">Statistische Ämter des Bundes und der Länder: [http://www.statistikportal.de/Statistik-Portal/de_jb01_jahrtab1.asp Gebiet und Bevölkerung – Fläche und Bevölkerung], 31 de diciembre de 2015.</ref>
| Tlaixpayotl_tlatectli = 63
| superficie_notas = <ref name=superficie>{{Cita web |url=http://www.oratlas.com/libro-mundial/alemania/geografia |título=Alemania - Geografía - Libro Mundial de Hechos |autor=CIA |fechaacceso=27 de febrero de 2017}}</ref>
| Tlaixpayotl_atl = 2.5%
| tlaīxpayōtl_tlatēctli = 63
| Tlahtohcayotenco = 3 117.9 km ica [[Francia]]; 960 km ica [[Austria]]; 960 km ica [[Suiza]]; 960 km ica [[Polonia]], 960 km ica [[Chequia]]; 960 km ica [[Dinamarca]]; 960 km ica [[Luxemburgo]] ihuan 176 km ica [[Tlanitlalpan]]
| tlaīxpayōtl_ātl = 2.416%
| Hueyatenco = 11 122
| cuāxōchtli = 3 621{{km}}<ref name=superficie />
| Nelihuahcapanca = [[Zugspitze]]
| huēyi_ātēntli = 2 389{{km}}<ref name=superficie />
| Chanehqueh = 82 521 653 [[2016]]
| chānehqueh = 82 887 000 ([[2018]])
| Chanehqueh_tlatectli = 16
| chānehqueh_tlatēctli = 16
| Chanehqueh_pozahuacayotl = 231
| chānehqueh_pozāhuacāyōtl = 232
| PIB_nominal = US$ 3 820 464 millones
| PIB_nominal = [[US$]] 4.212 billones<ref name=IMF>{{Cita web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=68&pr1.y=13&c=134&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |título=Germany |editorial=Fondo Monetario Internacional |fecha=abril de 2018 |fechaacceso=22 de septiembre de 2018}}</ref>
| PIB_nominal_xihuitl = 2012
| PIB_nominal_año = 2018
| PIB_nominal_tlapohualli = 4
| PIB_nominal_puesto = 4
| PIB_nominal_per_capita = US$ 8 143
| PIB_nominal_per_cápita = [[US$]] 50&nbsp;842<ref name=IMF/>
| PIB = US$ 1 540 207 millones
| PIB = [[US$]] 4.374 billones
| PIB_xihuitl = 2009
| PIB_año = 2018
| PIB_tlapohualli = 5
| PIB_puesto = 5
| PIB_per_capita = US$ 14 336
| PIB_per_cápita = [[US$]] 52&nbsp;801<ref name=IMF/>
| IDH = {{creciente}} 0,750
| IDH = 0,936<ref name="IDH">{{Cita web |autor=PNUD |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf |título= "Informe sobre Desarrollo Humano 2018" |editor= hdr.undp.org |ubicación= [[Nueva York]], [[Estados Unidos]] |año= 14 de septiembre de 2018 |idioma=inglés |fechaacceso=23 de septiembre de 2018 |formato= pdf}}</ref>
| IDH_xihuitl = 2010
| IDH_año = 2017
| IDH_tlapohualli = 56
| IDH_puesto = 5
| IDH_neneuhcayotl = {{Ingreso|ingreso=pani}}
| IDH_categoría = {{Ingreso|ingreso=huel pani}}
| Tomin = [[Euro]] (€, <code>[[ISO 4217|EUR]]</code>)
| tomīn = [[Euro]]² (€, <code>[[ISO 4217|EUR]]</code>)
| Tlacatocaitl = Alemantecatl, Alemantlacatl <br /> Teutontlacatl <ref name="John Bierhorst"/>
| tlācatōcāitl = alemaniatlācatl, alemaniatācah<br/>teutontlācatl, teutontlācah
| Cemanahuacahuitl = [[UTC-1]] ixquichcauh [[UTC-2]]
| Cemanahuacahuitl_xopan horario = [[UTC-12CET]] ixquichcauh ([[UTC-+1]])
| horario_verano = [[CEST]] ([[UTC+2]])
| Matlatzalantli = [[.de]]
| cctld = [[.de]]
| Tepozehecanonotzalli = 49
| código_telefónico = 49
| Tlahuilehecanonotzalli = DAA-DRZ, Y2A-Y9Z
| prefijo_radiofónico = DAA-DRZ, Y2A-Y9Z
| Tlaohuihcaihcuilolli = 276 / DE / DEU
| nenecuilhuāztli_ISO = 276 / DEU / DE
| Olochcalpolli_ica = [[Tlamaqui Pochtli Ixachitlān Mictlānco|TLCAN]], [[Tlacetilīlli Tlācatiyān|ONU]], [[Organización de los Estados Americanos|OEA]], [[Organización para la Cooperación y el Desarrollo Económico|OCDE]], [[Cooperación Económica del Asia-Pacífico|APEC]], [[Ētetl olōlli|G3]]
| miembro_de = [[Europancetilitli|EC]], [[Tlacētiliztli Tlācatiyān|ONU]], [[OTAN]], [[CBSS]], [[OSCE]], [[OCDE]], [[G-8]]
| Toquiliztequitl =
| tlahtōlcaquiliztilōni = ¹ Nō moāchcāuhmati īhuān motzacuiliah iuhqui aquihtōn tlācah īntlahtōl in [[dantlahtōlli]], [[tlanialemaniahtōlli]], in [[sorabotlahtōlli]], in [[romanitlahtōlli]] īhuān in [[frisiatlahtolli]].<br />
| Toquiliztequitl1 = Occequin tecpantlahtolmeh icampa [[Sorabiotlahtolli]], [[Dinamarcatlahtolli]], [[Checotlahtolli]] ihuan [[Polontlahtolli]].
² Antes de [[1999]]: [[marco alemán|marco]].
| Toquiliztequitl2 = Toquiliztequitl: FMI.
}}
 
'''Alemania'''<ref name="Chīmalpahin">ChimalpahinChīmalpahin CuauhtlehuanitzinCuāuhtlehuanitzin yeh ohquicuiloōquihcuilo ''Alemania tlalli'' no ''Alemania'' ipanīpan ''Annals of his Time'', 1608-1615.</ref><ref>ChimalpahinChīmalpahin CuauhtlehuanitzinCuāuhtlehuanitzin yeh ohquicuiloōquihcuilo ''Alemaña'' ipanīpan ichicueyiīchicuēyi ''relaciones''.</ref> ahnozoāchcāuhtica inmotēnehua '''NenahuatiliztlacatlahtohcayotlNenāhuatīliztlācatlahtohcāyōtl Alemania''', huehcauhtica motenehuain motēnehua '''TeutontlalpanTeutontlālpan'''<ref>Enrique García Escamilla yeh ohquicuiloōquihcuilo ''Alamanian'' no, ''Alamanyan'' ihuanīhuān '''Alemania''' ipanīpan ''Neologismos nahuas'', 1999.</ref> ({{de2}} '''''Deutschland''''' nozoahnozo '''''Bundesrepublik Deutschland''''') ce [[tlacatiyantlācatiyān]] in ompaōmpa [[Europan]], auh cah [[Berlin]] [[tecuacantēcuacān|itecuacanītēcuacān]] cah.
 
CuaxochtiaCuāxōchtia in mictlampanmictlāmpa icaīca [[Dinamarca]] ihuanīhuān in [[Báltico hueyatlhuēyātl]], in huitztlampanhuitztlāmpa icaīca [[Suiza]] ihuanīhuīn [[Austria]] in Alpes tepetlahtepētlah, in tlapcopantlāpcopa icaīca in [[ChequiaChecatlācatlahtohcāyōtl]] ihuanīhuān [[Polonia]] ihuanīhuān in cihuatlampancihuātlāmpa icaīca [[Francia]], in [[Países BajosTlanitlālpan]] ihuanīhuān [[Belgica]].
 
== TlaltocaitlTlāltōcāitl == <!--Toponimia-->
In tlahtolli ''Teutontlalpan'', oquihto Enrique García Escamilla iuhqui ''Teutontlalpan'' ipampa ''Regnum Teutonicum'', inin tlahtolli mihmati alemantlahtolli itechcopa in ''Deutschland'' yoccampaixti ''Deutsch'' = Teuton ihuan ''Land'' = tlalpan.
 
In āquin achtopa ōquihcuiloh in melāhuac tōcāitl ''Alemania'' īpan cequi nāhuatlahtōlli tlahcuilōlli ōcatca [[Chīmalpahin]] īpan [[1577]] īxquichca [[1615]] ītzalan; yeh ōquihcuilo ītechpa in obispo īpan in āltepētl [[Bamberga]] īpan Alemania<ref name="Chīmalpahin"/>. In tōcāitl ''Alemania'' quipiya in zan neneuhqui pēhualiztli ic in [[caxtillāntlahtōlli]]. Alemania, huītz in germaniatlahtōlli īpal in latintlahtōlli ītech in germaniatlācatlaolōlōlli in ''alaman''tlācah, ōcatca ahmo huehcā in Roma Emperadoryōtl, ic in tlein Alemania nēzcāyōtia ''Alamaniatlācah īntlāl''.
In latintlahtolli ''Germania'' ihuan caxtillahtolcopa ''Alemania'' ipampa in alamantlacameh oquipanohqueh in apan [[Rhein]] Romacopahuic iGallia in axcan [[Francia]], in romatlacameh oquinteneuhqueh inin tlacah ''germanus'' ihuan in ''Germania'' tlalli.
 
In tlahtōlli ''Teutontlālpan'', ōquihto Enrique García Escamilla iuhqui ''Teutontlālpan'' īpampa ''Regnum Teutonicum'', inīn tlahtōlli mihmati alemantlahtōlli ītechcopa in ''Deutschland'' yoccampaixti ''Deutsch'' = Teuton īhuān ''Land'' = tlālpan.
In aquin achtopa oquihcuiloh in melahuac itoca ''Alemania'' ipan cequi nahuatlahtoltica tlahcuilolli ocatca [[Chimalpahin]] ipan [[1577]] ixquichca [[1615]] itzalan; yeh oquihcuilo itechpa in obispo ipan in altepetl [[Bamberg]] in ompa Alemania. In tocaitl ''Alemania'' quipiya in zan neneuhqui pehualiztli ic in [[caxtillantlahtolli]]. Alemania, huitz in germaniatlahtolli ipal in latintlahtolcopa itech in germaniatlacatlaolololli in ''alaman''tlacameh, ocatca ahmo huehca in Roma Emperadoryotl, ic in tlen Alemania nezcayotia ''Alamaniatlacameh intlal''.
 
In latintlahtōlli ''Germania'' īhuān caxtillahtōlcopa ''Alemania'' īpampa in alamantlācah ōquipanohqueh in ātōyātl [[Rin]] Romacopahuīc īGallia in āxcān [[Francia]], in romatlācah ōquintēnēuhqueh inīn tlācah ''germanus'' īhuān in tlālli ''Germania''.
== Tlalcemanahuayotl ==<!--Geografía-->
[[Īxiptli:Zugspitzmassiv von Westen aus.jpg|thumbnail|left|200px|[[Zugspitze]], in hueyic tepetl ompa Alemania.]]
 
==Tlahtōllōtl==<!--Historia/History-->
In mictlampan Alemania onca hueyi ixtlahuahcan amiacquin atezcameh, hueyitenco ica in Hueyatl Mictlampa tlen cencah zacatlah icampa cuacuahuehqueh, In atoyatl Rhin quipanoa in hueyi ixtlahuac itech Alemania, in mictlampa tlatectli [[Dinamarca]]. Mochi in mictlampa quiyauyoh ihuan cuauhyoh.
Europan tlahcopampa ōchantiaya īpan huēhuetlācah ītlein āxcān yehhuāntin alemaniatlācah. [[Roma]] ōquipiya in ānalco ātōyātl [[Rhin]] in tlālli Germania, Retia īhuān Norica. In tlācah ōchantiaya nicān tlālpan motēnēhua ''germanus''.
 
Īpan [[1517]] xihuitl, alemaniatlācatl teōpixqui [[Martin Luther]], in ītech īcalacohuayān cē īteōpantzin Alemania quizaliuh āmatlahcuicōlli in īca quitepanotlaya 95 ītetlatzohuililiz īhuīc tetlapopolhuiliz. In cristianoteōcalpan [[Roma]] ahmo tlahuelcaqui īcuilotihuān īhuān romateōpixqueh tlaquixtiah inōn tlācatl īhuīcpa Roma quixtianayōtl. Yehhuātl nextia a inic cē alemaniatlācatl tlālnetoquixtianayōtl.
Onca nahui ''regiones naturales'' noyuhqui in Alpes tepetlah in huitztlampa nipa onca in tlapanahuia inc huehcapan tepepan Alemania in [[Zugspitze]] ica 2,926 m in huehcapancayotl. Occe yoliztlalpan no iuhqui nican Bavaria in ahco ixtlahuahcan hasta in atoyatl Danubio, in Tepehuahcan Alpes [[Bavaria]] iquiziyampa tlen nemi ihuic [[Passau]] ihuan [[Regensburg]] canahpa [[Chequia]] quenin parque nacional Bavaria cuauhtlah cah, ihuan in Franconia meseta ihuicpa atoyatl [[Danubio]] canahpa tlahtohcayotl Hessen ic Atoyatl Spessart ihuan Atoyatl Röhn. [[Tlilcuauhtlahcamac]] (''Schwatzwald'') in ompa [[Baden-Württemberg]] huitztlampahuicpa.
 
[[Īxiptli:Martin Luther by Lucas Cranach der Ältere.jpeg|thumbnail|izquierda|130px|[[Martin Luther]], 1529]]
=== Yoliztli === <!--Naturaleza-->
Cequīntīn pīpiltin Bohemia chānehqueh in iquiqueh hueltepotztocayah īneltococayo alemaniatlācatl tlālnetoquixtianayōtl, calaquicoh ihtic tecpantzin in moquetzticac in oncān āltepēpan motēnēhua [[Praha]], īhuān ōquimayauhqueh in īhuīcpa pochquiyahuatl ōmextin tlahtohcaīxiptlahtin. Yehhuātl in iximacho iuhquin "Pochquiyahuacpa Ītemayahuiliz in Praha" īhuān ōmochīuh īpan [[1618]] xihuitl, iuh ōpēuh in motōcāyōtia "Cēmpōhualmahtlāctli xihuitl Īyāōyo". Īpan [[1648]] xihuitl, zanyeyō ihcuāc, Westfalenne nonotzaltica ōmpa Alemania, tlami in motōcāyōtia "Cēmpōhualmahtlāctli xihuitl Īyāōyo".
[[Īxiptli:Rød ræv (Vulpes vulpes).jpg|thumbnail|left|200px|In [[chichiloztoatl]].]]
 
Inīn xihuitl [[1806]], ihcuāc [[Napoléon Bonaparte|Napoleón]] ōtlacāuh ītēpacholiz cemiyac īhuēyitlahtohcāyo īcampa yāōyōtl, in xocoyōtzin huēyi tlahtoāni īhuīc [[Roma Tēoemperadoryōtl]] īpan Germania, ōpēuh in īpan huēhuetlahtohcāyōtl, īcampa xitlachīhua cē Tlacetilīlli Alemaniatlācatlācatlahtohcāyōtl.
In yolcameh chantih in [[cuauhtlah]] in canin onca [[Capreolus capreolus|corzo]], [[mazameh]], [[jabalí]], [[chichiloztoatl]], [[gamo europeo]], [[castor]] ihuan [[ahuitzotl]]. In totomeh nican Alemania, [[cuauhtli]] ipan [[Alpes]] tepehuahcan ompa [[Bavaria]] huan [[Baden-Württemberg]].
 
Nicān tlālli motlaicalia ītech izcalli īhuīc cē "Huēyi Alemania", īca īalemaniatlahtōllālhuān ahnozo cē "Tepitzin Alemaniatlatzintli", ōtlachīuh īca occequīntīn tlācatiyān iuhqui [[Austria]], [[Suiza]] īhuān [[Liechtenstein]].
Nican onca occequintin yolcameh, miac yeh extintos iuhqui in [[tlacamayeh]], in [[europan tlacaxolotl]], [[uro]], in [[cuitlachtli]] ihuan occequintin. No onca occequintin cuahuitl iuhqui in [[roble]], in [[abedul]] huan in [[ocotl]].
 
[[Īxiptli:Berlin reichstag CP.jpg|thumbnail|izquierda|190px|Der [[Reichstag (building)|Reichstag]] alemaniahuatīloyān Tecpan]]
== Huahpacayotl ==<!--Historia-->
Īpan [[1867]] xihuitl, zanyenō ihcuāc alemaniatlahcuilo in ītōca [[Karl Marx]] quipanitlaza īāmox in quitōcāyōti ''Das Kapital''.
Europan tlahcopampa ochantiaya ipan huehuehtlacah tlen axcan yehuantin alemaniatlacah. [[Roma]] oquipiya in analco itech Atoyatl [[Rhin]] in tlalli Germania, Retia ihuan Norica. In tlacameh ochantiaya nican tlalpan motenehua ''germanus''.
 
Īpan [[1939]] xihuitl, nōiuhqui ōmopēuh huēyi [[Īyāōyo in Cemānāhuac Inic Ōme]] ihcuāc Alemania motepehua [[Polonia]] auh tlahtohcatēīxiptla yāōquizcani [[Adolf Hitler]] occequīntīn tlahtōcāyōtl īca ōmicquiyoh yudiotlācah īpan Auschwitz miccalco inic alemaniamecatlācayōtl NAZI.
Xiuhpan [[1517]], teopixqui alemantecatl [[Martin Luther]], in itech icalacohuayan ce iteopantzin Alemania quizaliuh amatlahcuicolli in ica quitepanotlaya 95 itetlatzohuililiz itech tetlapopolhuiliz. In cristianoteocalpan [[Roma]] ahmo tlahuelcaqui icuilotihuan huan romateopixqueh tlaquixtiah inon tlacatl ihuicpa Roma quixtianayotl. Yehuatl nextia a inic ce alemaniatlacatl tlalnetoquixtianayotl.
 
Inīn xiuhpan [[1950]], Robert Schumann, in alemaniatlācatl tēuctli ōtlācat īpan Francia, ītōca īnahuatīllahtōl, "Francia īhuān Alemania, motēnēhua iuhqui in cuayollōtl īhuīcpa europan calpōltin āquin otetlahtōlcaquili pōhualtzin canahpa in āxcān Europancetiliztli".
[[Īxiptli:Lucas Cranach (I) workshop - Martin Luther (Uffizi).jpg|thumbnail|izquierda|130px|[[Martin Luther]], 1529]]
Cequintin pipilmeh Bohemia chanehqueh in iquiqueh hueltepotztocayah ineltococayo alemaniatlacatl tlalnetoquixtianayōtl, calaquicoh ihtic tecpantzin in moquetzticac in oncan altepepan motenehua [[Praga]], ihuan oquimayauhqueh in itech pochquiyahuatl omextli tlahtohcaixiptlah. Yehuatl in iximacho iuhquin "Pochquiyahuacpa Itemayahuiliz in Praga" huan omochihua ipan [[1618]] xihuitl, iuh opeuh in motocayotia "Cempohualmahtlactli xihuitl Iyaoyo". Ipan [[1648]] xihuitl, zanyeyo ihcuac, Westfalenne nonotzaltica ompa Alemania, tlami quitoznequi "Cempohualmahtlactli xihuitl Iyaoyo".
 
[[Tlamahtlācti 3]], [[1990]] xiuhpan, in RDA (Yahatequitic Tlācatlahtohcāyōtl Alemania) otētōcac īcan RFA (Nahuatilīlli Tlācatlahtohcāyōtl Alemania), inic quenin Alemania cē tlacetilīllahtohcāyōtl.
Inin xihuitl [[1806]], ihcuac [[Napoléon Bonaparte|Napoleón]] otlacauh itepacholiz cemiyac ihueyitlahtohcayo icampa yaoyotl, in xocoyotzin hueyi tlahtoani itech [[Roma Teoemperadoryitl]] ipan Germania, opeuh in ipan huehuetlahtohcayotl, icampa xitlachihua ce Tlacetililli Alemaniatlacatlahtohcayotl.
 
In xiuhpan [[1994]], in nahuatilīlli alemaniatēuctli H. Kohl, cristianotlācatepachohuani, ōquipiya inic mācuīlli ītepacholiz.
Nican tlalli motlaicalia itech izcalli ihuic ce "Hueyi Alemania", ica ialemaniatlahollalhuan nozo ce "Tepitzin Alemaniatlatzintli", otlachiuh ica occequin tlacatiyan iuhqui [[Austria]], [[Suiza]] ihuan [[Liechtenstein]].
 
Īpan Vaticanoāltepēticpac, teōpixcacōyomeh quipepen iuhqu in huēyi tlahtohcāteōpixqui alemaniatlācatl [[Joseph Ratzinger]], in āquin huēyiteōpixqui ōcatca, ōmpa cepancachīhua [[Europan]] īca quixtianayōtl. Joseph Ratzinger yehhuātl āxcān in ītōcā [[Benedictus XVI]], quemeh huēyitlahtōlteōpixqui itechpa [[Iglesia Católica]].
[[Īxiptli:Berlin reichstag CP.jpg|thumbnail|izquierda|190px|Der [[Reichstag (building)|Reichstag]] alemaniahuatiloyan Tecpan]]
Xiuhpan [[1867]], zanyeno ihcuac alemaniatlahcuilo in itoca [[Karl Marx]] quipanitlaza iamox in quitoznequi ''Das Kapital''.
 
== Tlālcemānāhuacāyōtl ==<!--Geografía-->
Xiuhpan [[1939]], noyuhqui omopeuh hueyi [[Iyaoyo in Cemanahuac Inic Ome]] ihcuac Alemania motepehua [[Polonia]] auh tecpantlahtoani yaoquizcani [[Adolf Hitler]] occequin tlahtohcayotl ica omicquiyoh iudiotlacameh ipan iyaoixtlahuahcan miccalco inic alemaniamecatlacayotl NAZI ololli.
[[Īxiptli:Zugspitzmassiv von Westen aus.jpg|thumbnail|derecha|200px|In Tepētl [[Zugspitze]].]]
 
In mictlāmpa Alemania onca huēyi ixtlāhuatl āca miacquin ātezcatotōntin, huēytēnco īca īn Mictlāmpa Huēyātl tlein cencah zacatlah īcampa cuācuahuehqueh, In ātōyātl Rhin quipanoa in huēyi ixtlāhuac [[Tlanitlālpan]]huīc, in mictlāmpa tlatēctli [[Dinamarca]]. Mochi in mictlāmpa quiyauyoh īhuān cuauhyoh.
Inin xiuhpan [[1950]], Robert Schumann, in teuctli alemantecatl otlacat ipan Francia, itoca inahuatillahtol, "Francia ihun Alemania, motenahua iuhqui in cuayollotl ihuicpa europanecah calpolmeh aquin otetlahtolcaquili pohualtzin canahpa in axcan Tlacetiliztli Europan".
 
Onca nāhui regiones naturales iuhqui in Alpes tepētlah in huitztlāmpa nipa onca in tlapanahuia inc huehcapan tepētl īpan Alemania in [[Zugspitze]] īca 2 926 m in huehcapancāyōtl. Occē yoliztlālpan no iuhqui nicān Bayern in ahco ixtlāhuatl hasta in atoyatl Danubio, in Tepetlah [[Bavaria]] iquiziyampa tlen nemi ihuic [[Passau]] ihuan [[Regensburg]] canahpa [[Checatlācatlahtohcāyōtl]] quenin parque nacional Bayern cuauhtlah ca, ihuān in francotēcatl meceta ihuicpa atoyatl [[Danubio]] canahpa tlahtohcāyōtl Hessen ic atoyātl Spessart ihuān Atoyātl Röhn. [[Tlīlcuauhtlahcamac]] in ōmpa [[Baden-Württemberg]] huitztlāmpahuīc.
[[Tlamahtlecti 3]], [[1990]] xiuhpan, in RDA (Yahatequitic Tlacatlahtohcayotl Alemania) otetocac ican RFA (Nahuatililli Tlacatlahtohcayotl Alemania), inic quenin Alemania ce tlacatlahtohcayotl.
 
===Yōliztli=== <!--Naturaleza-->
In xiuhpan [[1994]], in nahuatililli alemaniateuctli H. Kohl, cristianotlacatepachohuani, oquipiya inic macuilli itepacholiz.
[[Īxiptli:Rød ræv (Vulpes vulpes).jpg|thumbnail|derecha|200px|In Chīchīltic [[Oztoatl]].]]
 
In yōlcah chantih in [[cuauhtlah]] in cānin onca [[Capreolus capreolus|corzo]], [[māmazah]], [[jabalí]], [[zorro rojo]], [[gamo europeo]], [[castor]] īhuān [[āhuitzomeh]]. Nō tōtōmeh iuhqui in [[cuāuhtli]] īpan in [[Alpes]] īpan [[Bayern]].
Ipan Vaticanoaltepeticpac, teopixcacoyomeh quipepen iuhqui in hueyi tlahtohcateopixqui alemaniatlacatl [[Joseph Ratzinger]], in aquin hueyiteopixqui ocatca, ompa cepancachihua [[Europan]] ica cristianoyotl. Joseph Ratzinger yehuatl catca in itoca [[Benedictus XVI]], quemeh hueyitlahtolteopixqui itechpa [[Iglesia Católica]].
 
Nicān onca occequintin yōlcah, miac yeh extintos iuhqui in [[tlācamāyeh]], in [[europan tlacāxōlōtl]], [[uro]], in [[cuitlāchtli]] īhuān occequintin. Nō onca occequintin cuahuitl iuhqui in [[roble]], in [[abedul]] īhuān in [[pino]].
 
== Chicahualiztli huan tepacholiztli ==<!--Poder y gobierno-->
Chinaco quipixtoc ce caltlapahtiquetl ica ceh macehualtepahtiquetl, huan zan quemanticah yahui tlen tepachianih ihquino iztoqueh tomacehualpoyohuah axcanah cualli mopahtiah.
 
=== Alemania ixeliuhcaīxeliuhca ===<!-- División política de Alemania -->
<div align=center>
{| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=500px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%"
|colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="black"|'''Alemania ixeliuhcaīxeliuhca'''
|-
|colspan=4 align=center|[[Īxiptli:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|centro|250px]]
|-
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''TlahtohcayotlCemāxcāyōtl'''
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''TecuacanChānehqueh (2011)'''<ref name="CityPop"/>
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''ChanehquehTlaīxpayōtl (2011km²)'''<ref name="CityPop"/>
| style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tlaixpayotl (km²)Tēcuacān'''<ref name="CityPop"/>
|- bgcolor="#f0f0f0"
|'''Nenāhuatīliztlācatlahtohcāyōtl Alemania'''
| '''[[Berlin]]'''
| align="right" |'''80 327 900'''
| align="right" |'''357 137'''
| '''[[Berlin]]'''
|-
|1. [[Baden-Württemberg]]
| [[Stuttgart]]
| align="right"| 10 512 441
| align="right"| 35 751
| [[Stuttgart]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|2. [[BavariaBayern]]
| [[Munich]]
| align="right" | 12 443 372
| align="right" | 70 550
| [[Munich]]
|-
|3. [[Berlin]]
| [[Berlin]]
| align="right" | 3 326 002
| align="right" | 892
| [[Berlin]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|4. [[BrandenburgBrandenburgo]]
| [[Potsdam]]
| align="right" | 2 453 180
| align="right" | 29 484
| [[Potsdam]]
|-
|5. [[Bremen]]
| [[Altepetl Bremen|Bremen]]
| align="right" | 652 182
| align="right" | 419
| [[Bremen (āltepētl)|Bremen]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|6. [[Hamburg]]
| [[Hamburg]]
| align="right" | 1 718 187
| align="right" | 755
| [[Hamburg]]
|-
|7. [[Hessen]]
| [[Wiesbaden]]
| align="right" | 5 993 771
| align="right" | 21 115
| [[Wiesbaden]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|8. [[Mecklenburg-Pommern Icalaquiyāmpa]]
| [[Schwerin]]
| align="right" | 1 606 899
| align="right" | 23 194
| [[Schwerin]]
|-
|9. [[NiedersachsenTlani Saxonia]]
| [[Hannover]]
| align="right" | 7 774 253
| align="right" | 47 614
| [[Hannover]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|10. [[NordrheinRhein Mictlāmpa-Westfalen]]
| [[Düsseldorf]]
| align="right" | 17 544 938
| align="right" | 34 098
| [[Düsseldorf]]
|-
|11. [[Rheinland-Pfalz]]
| [[Mainz]]
| align="right" | 3 990 033
| align="right" | 19 854
| [[Mainz]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|12. [[Saarland]]
| [[Saarbrücken]]
| align="right" | 997 855
| align="right" | 2 569
| [[Saarbrücken]]
|-
|13. [[SachsenSaxonia]]
| [[Dresden]]
| align="right" | 4 054 182
| align="right" | 18 420
| [[Dresden]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|14. [[SachsenSaxonia-Anhalt]]
| [[Magdeburg]]
| align="right" | 2 276 736
| align="right" | 20 450
| [[Magdeburg]]
|-
|15. [[Schleswig-Holstein]]
| [[Kiel]]
| align="right" | 2 802 266
| align="right" | 15 800
| [[Kiel]]
|-bgcolor="#f0f0f0"
|16. [[Thüringen]]
| [[Erfurt]]
| align="right" | 2 181 603
| align="right" | 16 173
| [[Erfurt]]
|-
|}</div>
 
== TequitiliztliTequiyōtl == <!--Economía-->
[[Īxiptli:Eurotower in Frankfurt.jpg|thumbnail|derecha|150px|[[Eurotower]], tecuacan itechpahuic BCE ompa [[Frankfurt in Main]].]]
 
Inic ce tlalpixcayotl in ompa Alemania, hueyi tequipanolli itlalpixcayo itech [[xocomecatl]], [[caxtillan tlayolli]], ichcatl, [[tlalcamohtli]], [[manzana]], [[durazno|xochipalxocotl]], [[acecexocotl]], nohuan [[pitzotl|pitzopixcayotl]], [[cahuayoh|cahuayohpixcayotl]], [[cuacuahueh|cuacuahuehpixcayotl]], ichcapixcayotl, [[pipiyolpixcayotl]], inompan coyonimatiliztli tlaquixtilli [[teconalli]], [[tliltepoztli]], [[amochitl]], [[temetztli]] ihuan [[iztactepoztli]].
 
==ChanehmatiliztliChānehmatiliztli== <!--Demografía-->
Ipan Alemania onca quipiya 76 800 347 chanehqueh ipan in [[1 tlacenti]] [[2007]], in tlacatiyan ocachi tlacachantililli ipan [[Europan]]. In tlalli icampa tlacatl onca 79.6 hab/km² nican, tlani tlein occequintin tlacatiyan Europan Tlahcopampa. In tlalli ica oc yeh chaneh, in atenco ihuan itzatlan Berlin altepetl. Alemania ce tlacatiyan canin onca calpollacah icampa macehualtica saxontlacameh, francotlacameh, nordicotlacameh, occe noiuhqui tlanemi ixachi tlacah occequintin tlacatiyan, iuhqui [[Turquia|turquiatlacameh]] ocachi tlapohualticqueh.
 
Īpan Alemania onca 76 800 347 chānehqueh īpan in [[1 tlacēnti]] [[2007]], in tlācatiyān ocachi tlacachantililli īpan [[Europan]]. In tlālli īcampa tlācatl onca 79.6 hab/km² nicān, tlani tlein occequintin tlācatiyān Europan Tlahcopampa. In tlālli īca oc yeh chāneh, in ātēnco īhuān ītzatlan Berlin āltepētl. Alemania cē tlācatiyān cānin onca calpōllacah īcampa mācēhualtica saxontlācah, francotlācah, dantlācah, tlanitlalpanēcah, occē nō iuhqui tlanemi ixachi tlācah occēquintin tlācatiyān, iuhqui[[Turquia|turquiatlācah]] ocachi tlapohualticqueh.
===Tlahtolli ipan Alemania===<!--Lenguas de Alemania-->
 
===Tlahtōlli īpan Alemania===<!--Lenguas de Alemania-->
'''Alemantlahtolli''' in achcauhtlahtolli ipan Alemania ihuan occequin tlacatiyan quemeh [[Austria]], [[Suiza]], [[Belgica]], [[Liechtenstein]], [[Italia]], ihuan [[Luxemburgo]]. Inin tlahtolli ocachi tlahtoltica Europan cah icampa 100 000 000 chanehqueh. In achcauhamoxtli ''El cantar de los Nibelungos'' ica ''runico'' tlahtolmachiyotl, in latintlahtōlli ipampa romatlacameh ihcuac Hannes Gütemberg otepozmachiyoti inic ce '''[[Teoamoxtli]]''', ahzo zan [[Martin Luther]] oquihcuiloh in yancuic teoamoxtli ihuan panoh nochi Alemania. [[Johann Wolfang Goethe]] otlahcuilo xochicuicatl ipan teuntontlahtolli.<ref>[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf] 2006.</ref>
 
'''Alemaniatlahtōlli''' in āchcāuhtlahtōlli īpan Alemania, [[Austria]], [[Suiza]], [[Belgica]], [[Liechtenstein]], [[Italia]], īhuān [[Luxemburgo]]. Inīn tlahtōlli ocachi tlahtōltica Europan cah īcampa 100 000 000 chānehqueh. In āchcāuhāmoxtli ''El cantar de los Nibelungos'' īca ''runico'' tlahtōlmachiyōtl, in latintlahtōlli īpampa romatlācah ihcuāc Hannes Gütemberg ōtepozmachiyoti inic cē '''[[Teōāmoxtli (Quīxtianayōtl)|Teōāmoxtli]]''', ahzo zan [[Martin Luther]] ōquihcuiloh in yancuīc teōāmoxtli īhuōn panoh nochi Alemania. [[Johann Wolfang Goethe]] otlahcuilo xōchicuīcatl īpan teuntontlahtolli..<ref>[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf] 2006.</ref>
Occequin tlahtolli in nican tlācatiyan cah in [[dantlahtolli]], tlaniteutontlahtolli, sorbiotlahtolli, checotlahtolli huan in franciatlahtolli.
 
Occequin tlahtōlli in nicān tlācatiyān cah in [[dantlahtōlli]], in tlanialemaniatlahtōlli, in sorabotlahtōlli, in romanitlahtōlli īhuān in frisiatlahtōlli.
=== Neltococayotl === <!--Religión-->
 
===Neltococayōtl=== <!--Religión-->
[[Īxiptli:Papa Benedetto.jpg|120px|thumbnail|derecha|[[Benedictus XVI]], [[huēyiteōpixcātlahtoāni]].]]
 
In [[cristianoyotlcristianoyōtl]] cah in inic ce neltococayotlneltococayōtl ipanīpan Alemania icaīca 53,000,000 chanehquehchānehqueh (64%)<ref>[http://www.ekd.de/statistik/mitglieder.html Christen in Deutschland 2005] (AlemaniatlahtolliAlemaniatlahtōlli), EKD, Retrieved 2007, November 11-25.</ref>. In inic omeōme neltococayotlneltococayōtl in [[islam]] icaīca 3 300 000 chanehquehchānehqueh (4%), zatepanzatēpan in [[budismo]] ihuanīhuān in [[judaísmo]], nehuannēhuan icaīca 200 000 chanehquehchānehqueh (0,25% ). In [[hinduismo]] quipiya 90 000 tlacamehtlācah (0,1%). 24 400 000 alemantecahalemaniatlācah (29,6%) ahmo yehyecoah cequi neltococayotlneltococayōtl.
 
In [[protestantismo]] cah in Alemaniamictlama mictlampaAlemania no in cihuatlampacihuātlāmpa ihuanīhuān in [[catolicismo romano]] cah in huitztlampahuitztlāmpa ihuanihuān in tlapcopatlāpcopa. Cristiano neltococayotlneltococayōtl quipiya in 31% itechītech mochi in chanehquehchānehqueh; in 1,7% itechītechpahuīcpa chanehchāneh ihto [[Iglesia Ortodoxa]], in [[Serbia|serbiatlacamehserbiatlācah]] ihuanīhuān [[Grecia|greciatlacamehgreciatlācah]] ocachi ompaōmpa Europan tlapcopatlāpcopa<ref>{{cite web|url=http://www.ekd.de/statistik/mitglieder.html|title=www.ekd.de/statistik/mitglieder.html}}</ref>. In axcanāxcān Roma hueyiteopixcatlahtoanihuēyiteōpixcātlahtoāni, [[Benedictus XVI]], otlacatōtlācat ipanīpan [[BavariaBayern]].
 
== Tequichihualiztli Tōltēcayōtl== <!--Cultura-->
Alemania ce tlacatiyantlācatiyān icaīca tequichihualiztlitoltecayotl huel miyacmiac, inininīn tlalpantlālpan motenehuamotocayotia '''In tlalpantlālpan itechītech xochicuicanimehxōchicuīcanih huanīhuān yollomatinimehyōllōmatitanih''' (''Das Land der Dichter und Denker''), tequichihuatiquetltōltēcah huanīhuān amatlacuilohquehāmatlacuilohqueh. NicanNicān tenyohticatēnyohtica ipanīpan tlatzohtzonaliztlicuīcāyōtl [[Ludwig van Beethoven]] nozoahnozo [[Johann Sebastian Bach]], hueyihuēyi cuayollomatinimehcuāyōllōmatinih iuh alemantecahalemaniatlācah [[Karl Marx]], [[Friedrich Nietzsche]], [[Franz Kafka]], [[Copérnico]] ihuanīhuān occequintin.
 
===IxiptlayoliztliĪxiptlayōliztli=== <!--Cine-->
In Alemaniaalemanialācatl ocatcaĪxiptlayōliztli catca tenyohtica xiuhpan Tlacahtlahtocayotl Weimar ica in alemantecahalemaniatlācah expresionistas [[Robert Wiene]] ''(In tehuilocalli itechcopa ticitl Caligari)'' ihuanīhuān [[Friedrich Wilhelm Murnau]]. In cahuitl nazi otlachiuh ixiptlahīxiptli noyuhquiiuhqui ''[[Tlacatzintli itech Münchhausen|Münchhausen]]'' (1943) no in tlatequitltequitl director [[Leni Riefenstahl]]. In [[IxiptlayolizilhuitlĪxiptlayōlizilhuitl Berlin]], omihtoti xihuitl canahpa 1951, ce ixiptlayoliztliixiptlayōliztli ocachi teiquini ompaipan Europan.
 
===TlacualiztliTlacualcāyōtl=== <!--Gastronomía-->
[[Īxiptli:Bratwurst-1.jpg|thumbnail|leftderecha|200px|Nacacuitlaxcotli [[Bratwurst]].]]
[[Īxiptli:Black_Forest_gateau.jpg|thumbnail|rightderecha|200px|NeuctlaxcalliNēuctlaxcalli [[TlilcuauhtlahTlīlcuauhtlah]].]]
[[Īxiptli:Hacker-Pschorr Oktoberfest Girl Remix.jpg|thumbnail|left|200px|[[Yoltexhuino]].]]
 
Alemania itlacualizAlemaniatlācatl cencatlacualcayōtl diferente itechītechpa ce tlallitlālli canahpacanah occepa, ipanīpan Alemania huitztlampanhuitztlampa chanehquehchāneh quintlacuaquicua [[neuctlaxcalli]] nozoahnozo "NeuctlaxcalliNēuctlaxcalli TlilcuahtlahTlīlcuahtlah", [[octli]], [[tlatetzauhtli]], [[nacacuitlaxcotli]] huanīhuān [[yoltexhuinoteixhuinotl]]. NicanNicān tlacatiyantlācatiyān in chanehquehchānehqueh quincuah pitzonacatl, coyamenacatl, ichcanacatl, cuācuauhnacatl, mazanacatlmazānacatl itechcopaītechcopa totomehtōtōmeh in totolnacatltōtōlnacatl huanīhuān canauhnacatl.
 
ItocaĪtoca in yeliztlacualliyeliztli quintlacuatlacuālli quitlacua in alemaniatlacamehalemaniatlācah icaīca 3.0% in itlacualhuanītlacuāl, iuhqui yeliztic totoltetltōtōtetl no yeliztic cuacuauhueh ichichihualachīchīhualātl, ihuanīhuān atlacentlamiyanilizātlacentlamiyaniliz ahcohuic<ref>{{Citeweb| url = http://www.organic-europe.net/country_reports/germany/default.asp | title = Organic Agriculture in Germany | year = 2007 | obra = organic-europe 13.04.2007 | dateaccess = 18/03/2008 | language = inglés}}</ref>.
 
In neuhcoyotlacuallineuhcōyōtlacuālli nohuiyannohuiyān centlahcol xinachtlixināchtli ihuanīhuān neuctlinēuctli no tzopelictzopēlic xoconeuctli icaīca tlaxcalli. Cequintin alemantecahalemaniatlācah quicuah tlatlahcatilnacatl no tlatetzauhtli icaīca tlaxcalli ipampaīpampa in tenihzaloni. Ocachi itechcopaītechcopa 300 ahmo neneuhqui tlaxcalli iximachoni in ompaōmpa Alemania. In nicannicān chanti miyac chontalneminih, oquitenematiliztoca huel miyac tlacuallitlacuālli itechītech occequin tlacatiyantlacatiyān. [[Italia]] itlacualītlacuāl quemeh in pizza ihuanīhuān pasta, in turquiatlacualliturquiatlacuālli ihuanīhuān arabiatlacualliarabiatlacuālli iuhqui in kebab, falafel cateh cencah cualli iuhtoc, ipanīpan hueyaltepetlhuēyi āltepētl. NoyuhquiNō iuhqui nicannicān in chanehchāneh tlacuah chinatlacuallichinatlacuālli ihuanīhuān greciatlacualligreciatlacuālli.
 
Izqui in [[tlapaloctlioctli]] cececauhtica ocachi iximachoni cecni mieccan Alemaniacopaīpan Alemania, in tlailitlailli tlacatiyantlācatiyān then tlachihua yoltexhuino ipan huehcauh teopixcayotl ompain Bavariateixhuinotl. In tlacentlamianiliztli teixhuinopan ic cecen tlacatl tlacatiyampa cah tlanipahuictlanipahuīc, yeceh ica 116 litro icampa xihuitl cah aocmo netech in ocachi hueyihuēyi centlalticpaccentlālticpac. ItechpahuicpaĪtechpahuicpa 18 tlacatiyantlācatiyān cihuatlampacihuātlāmpa tlacuihcuilli, in tlacentlamianiliztli ipampaīpampa tzopolatltzopēlātl omacalocōmacaloc tlani ipan tocaamatl (tlapohuallitlapōhuālli inic mahtlactli onnahuionnāhui), ihcuacihcuāc in tlacentlamianiliztli xochicualayohpan ce ocachi hueyihuēyi (tlapohuallitlapōhualli inic eyiēyi).
 
=== Tlatzohtzonaliztli Cuīcayōtl=== <!--Música-->
[[Īxiptli:Brauereiwagen Hacker Pschorr Braeu-1.jpg|thumbnail|200px|''Oktoberfest'' (Tlamahtlācti Mihtotli).]]
AlemaniaIn itlatzohtzonalizAlemaniacuīcayōtl ce hueyihuēyi huanīhuān cencah tlamantic Europan, nicannicān inin tlalpantlālpan onca mochi tlatzotzonalonicuīcatl instrumentos tlein ohuallahquehōhuāllāhqueh itechcopaītechcopa [[Asia]], Alemania mictlampamictlāmpa ihuanīhuān [[Europan]] tlahcopampa iuhqui in [[tlapitzalli]]. In mecehualtlatzohtzonaliztli quipiya tradición, in ''Volkband'' tlatzotzona ipan ''Oktoberfest'' nozo macehualmitohtli ompa [[Bavaria]] huan nochi tlalpan.
 
Miaquīntīn [[cuīcayōtl neneuhcāyōtl]] cah inīn tlācatiyān iuhquin [[rock]], [[pop]] nōzo [[tlātlamantic cuīcayōtl|tlātlamantic]]. [[Tlacuīcaliztli]] iuhqui [[Tarkan Tevetoğlu]] īhuān [[Rammstein]].
In hueyi tlatzohtzonaliztli ompa Alemania, nican quipiya hueyic cuicapixqueh quemeh [[Ludwig van Beethoven]], [[Johann Sebastian Bach]] nozo [[Richard Wagner]].
 
Miacquin [[cuicayotl neneuhcayotl]] cah inin tlacatiyan iuhquin [[rock]], [[pop]] nozo [[tlatlamantic cuicayotl|tlatlamantic]]. [[Tlacuicaliztli]] iuhqui [[Tarkan Tevetoğlu]] huan [[Rammstein]].
 
==Nemachtiliztli== <!--Educación-->
[[Īxiptli:Siegel-uni-heidelberg.png|thumbnail|derecha|200px|[[Tepochcalli Heidelberg]], in ochachi huehcauhhuehcāuh ipanīpan Alemania.]]
 
InihzalizixcohyanInihzalizīxcohyān icampa teizcaltiliztlitēizcaltiliztli ca icopa cecen nenahuatiliztlacatlahtohcayotlnenāhuatīliztlācatlahtohcāyōtl , inoc in teyacanaliztlitēyacānaliztli quipia ce inic omeōme hueliliztlihuelīliztli. NicanNicān tlacatiyantlācatiyān inemachtiliz cenca cualli huanīhuān hueyichuēyic centlalticpancentlālticpan. In [[Coconeh Chantli]] achcauhticaāchcāuhtica nemachtilli icaīca hueyihuēyi tepochcalli; in coconehcōconeh chantlichāntli timotlatzohualia icampaīcampa coconeh yeixpa ahnozo chicoacechicoacē xihuitl. In NemachtilcalliNēmachtīlcalli itetlachihualticaitētlachihualtica nican Alemania nechcapa matlahtli xihuitl. In inic ce tlacazcaltiliztlitlācazcaltiliztli omochiuh icopa nahui xihuitl aocmo itlaixmanalizitlaīxmanaliz. Ipampa inic omeōme teizcaltiliztlitēizcaltiliztli quipia nahui ahmoneuhqui tlaixmanaliztlitlaīxmanaliztli oc ye achtopa tlahueicatlāhueica itech tlamachtiani. In Gymnacium quipia in cuahciuhqueh coconeh, temachtia icampa teizcaltillitēizcaltilli Tepochcalli chicueyixpa nozo chicnahui xihuitl cenca achicachīc cecen Alemania tlacatlahtohcayotltlācatlahtohcāyōtl. In Realschule quipia tlaixmanaliztlitlaīxmanaliztli huel miac ipampa tlahcohuaqueh temachtianih ihuanihuān omochiuh chicuace xihuitl. In Hauptschule temachtia ipampa hueyihuēyi teizcaltiliztlitēizcaltiliztli, ihuanihuān in Gesamtschule nehneloanehneloā in yei tlaixmanaliztlitlaīxmanaliztli.
 
==TlalyehcotiliztliTlālyehcotiliztli== <!--Infraestructura-->
[[Īxiptli:Windgermany.JPG|thumbnail|izquierda|200px|EhecatiloyohuahyanEhēcatiloyohuayān in ompaōmpa Alemania.]]
Alemania cenca cualli mohuelquezqui icaīca pani yancuicyancuīc chihualizmatiliztli ihuanīhuān tlachihualoyantlachihualoyān, acanacān in xocoyotl xiuhpan in tlachihualiztic altepecuauhtlah ipanīpan tecuiyo tlachihualoyan, in yuh icopa Tepochcalli, tlahtlaniliztli ihuan tlamiaquiztli. AxcanAxcān quipia 41 tlachihualiztic altepecuauhtlah. Occe yancuic chuhualizmatiliztli Alemania in ehecatlachicahualiztepecehēcatlachicahualiztepēc tlein tlachiuh tlahuilyollohtli nozo tlahuilli ihuanīhuān ahmo ihmatiuhtia tlalyolizyoliztlitlālyōlizyoliztli.
 
===TlachicahualiztliTlachicāhualiztli=== <!--Energía-->
NicanNicān Alemania quipia hueyihuēyi ilhuicamachiyohuayanilhuicamachiyohuayān in ompaōmpa Alemania itechpahuicpa Instituto de Energía, quihto ican in ilhuicamachiyotilli ocachi huelitini ipanīpan CentlalticpacCentlālticpac.
 
===Huaznenquiliztli=== <!--Transportación-->
[[Īxiptli:ICE3-Einfahrt-Dortmund.jpg|thumbnail|izquierda|200px|In [[ICE 3]] tepozcoatltepozcōātl.]]
In ihuicpa in xihuitl 1930, Alemania Nazi Alemania ocuepohquetz inic ce imatlahueyoh ipanīpan CentlalticpacCentlālticpac, axcanaxcān inon tlacatiyantlācatiyān quipia ohhuetzi tecaliztlitēcaliztli (''Autobahnen'') zan achi 12,000 km itechītech tlalpantlālpan, ihuan oc 40,000 chiyapopohtli icaīca ce hueyichueyīc densidad icīc tepozmalacatl in [[Europan]]co. OccequinOccequintin [[tepozmalacatl]] cecni ihcuacihcac nehnemi yolloxoxouhquiyolloxoxōuhqui ipaltzinco alemaniaalemaniatlācatl ohtli, auh yecel tlamamahcauhtlamāmahcāuh tepozmalacatl ixtlahuiixtlāhui tequiyotl tlaiztlacollitlaiztlācōlli vía satelital imimililimīmīlil.
 
Alemania tlachihua occequin apantliāpantli, nicannicān tlallitlālli omoquetzalo huehcauh apantliāpantli ipampa siglo XIX, In [[ApantliĀpantli Kiel]] cehcepanocehcēpano Mar del Norte icaīca BálticoMar HueyatlBaltico, ce ocachi ihuani nicannicān tlacatiyancotlācatiyānco.
 
MiaquintinMiaquīntīn [[huaznenqui]] Alemania cateh. In cateh [[tepozcoatltepozcōātl]], [[DB]] no ''Deutsche Bahn'' nicannicān nochi tlallitlālli. In Alemania [[tepoztototl|itepoztototepoztōtōtl]] [[Luftansa]] ca inic ce ehecatepoztotomitlehēcatepoztētōmitl ompaīpan Alemania, occeoccē hueyihuēyi ehecatepoztotomitlehēcatepoztōtōmitl icaīca flota ocachi huehcallac ipanīpan tequitltequiyōtl.
 
===NezcayopanoliztliNēzcāyōpanōliztli=== <!--Comunicaciones-->
Alemania piyaquipiya [[cemtlalticpamatlatlcemtlālticpamātlatl axcayotlāxcāyōtl]] "[[.de]]" ihuicpaīhuīcpa [[1981]].
 
===HuehuehtlatquicayotlHuēhuehtlatquicayōtl=== <!--Patrimonio-->
[[Īxiptli:Aachen Germany Imperial-Cathedral-01 North View at Evening.jpg|thumbnail|derecha|200px|[[Aachen]] itlamatilizteocalItlamatilizteōcal.]]
[[Īxiptli:Neuschwanstein Castle LOC print.jpg|thumbnail|200px|Hueyi tecpanCaxtilcalli [[Neuschwanstein]].]]
[[Īxiptli:Kokerei Zollverein.jpg|thumbnail|derecha|200px|[[Zollverein]] itlachiuhhuayanItlachiuhhuayān.]]
 
* [[1978]] [[Aachen ItlamatilizteocalItlamatilizteōcal]].
* [[1981]] [[Catedral de Espira|Catedral]] itechde [[Espira]]
* [[1981]] [[Residencia de Wurzburgo|La Residencia con los jardines de la Corte y la Plaza de la Residencia]] ompaen [[Wurzburgo]]
* [[1983]] [[Iglesia de Wies|Iglesia de peregrinación de Wies]]
* [[1984]] Los [[Castillos de Augustusburg y Falkenlust]] ompaen [[Brühl]]
* [[1985]] [[Catedral de Santa María de Hildesheim|Catedral de Santa María]] ihuane [[Iglesia de San Miguel de Hildesheim|Iglesia de San Miguel]] itechde [[Hildesheim]]
* [[1986]] Monumentos romanos de [[Tréveris]]
* [[1987]] [[Lübeck|Ciudad hanseática de Lübeck]] icacon la [[Holstentor]]
* [[1990]], [[1992]], [[1999]] [[Palacios y parques de Potsdam y Berlín]] (incluyendo el [[Sanssouci|Palacio Sanssouci]])
* [[1991]] [[Abadía y viejo monasterio de Lorsch]]
* [[1992]] [[Minas de Rammelsberg]] y ciudad histórica de [[Goslar]]
* [[1993]] [[Monasterio de Maulbronn]]
* [[1993]] HuehcauhCiudad altepetlde [[Bamberg]]
* [[1994]] Iglesia Colegiata, Castillo ihuany Ciudad vieja de [[Quedlinburg]]
* [[1994]] [[Fábrica siderúrgica de Völklingen|Fábrica siderúrgica]] itechde [[Völklingen]]
* [[1995]] [[Sitio fosilífero de Messel]]
* [[1996]] [[Catedral de Colonia]]
* [[1996]] Las obras de la [[Escuela de la Bauhaus|Bauhaus]] ompaen [[Weimar]] ihuany [[Dessau]]
* [[1996]] [[Monumentos conmemorativos a Lutero]] ompaen [[Eisleben]] ihuany [[Wittenberg]]
* [[1998]] [[Weimar]] clásico
* [[1999]] [[Castillo de Wartburg]]
* [[1999]] [[Museumsinsel]] nozoo la [[Isla de los Museos]] ompa, [[BerlinBerlín]]
* [[2000]] [[Reichenau|Isla monástica de Reichenau]]
* [[2000]] [[El reino de los jardines de Dessau-Wörlitz]]
* [[2001]] [[Complejo industrial de la mina de carbón de Zollverein]] ompaen [[Essen]]
* [[2002]] Centros Históricos de las ciudades [[Liga Hanseática|hanseáticas]] itechde [[Stralsund]] huany [[Wismar]].
* [[2002]] [[Paisaje cultural del Valle Superior del Medio Rin]], entre [[Coblenza]] huany [[Bingen]]
* [[2004]] [[Valle del Elba]] ompaen [[Dresde]].
* [[2004]] [[Ayuntamiento de Bremen]] ihuany [[Estatua de Rolando (Bremen)|Estatua de Rolando]] en la plaza del mercado de [[Bremen]].
* [[2006]] Ciudad vieja de [[Ratisbona]] icacon el [[Stadtamhof]].
* [[2008]] [[Casas de estilo moderno en Berlín]].
 
== Momotlaliztli =Momotlalcāyōtl=== <!--Deporte-->
 
[[Īxiptli:Germany lifts the 2014 FIFA World Cup.jpg|thumb|right|200px|[[Xotlachpatoliztli]] ipan [[World Cup 2014]].]]
In necēpanicnēliztli Alemania ōmpa Olimpiada mahuiltiliztli cah huelitica macheh mochintin ilhuichiihualiztli. Alemania īquichīuh in Olimpiada Mahuiltiliztli īpan [[Berlin 1936]] īhuān [[Munich 1972]] (ihcuāc tlācatiyān catca īxeliuhca Alemania Tlāpcopa).
[[Īxiptli:Hannes Wagner Spital am Semmering 2008.jpg|right|thumb|200px|Cepayauhmelahuaztli ompa Alpes tepehuahcan.]]
In necepanicneliztli Alemania ompa Olimpiada mahuiltiliztli cah huelitica macheh mochintin ilhuichiihualiztli. Alemania iquichiuh in Olimpiada Mahuiltiliztli ipan [[Berlin 1936]] ihuan [[Munich 1972]] (ihcuac tlacatiyan catca ixeliuhca Alemania Tlapcopa).
 
Ahzoquen inic eyiēyi ahcanahcān itechcopa inin tlacatiyantlācatiyān tlachihua momotlaliztli ipanīpan ce momotlacalpolli nozoahnozo momotlaltic tecayelohualiztlitēcayelohualiztli ica ocachi 200 000 momotlachihualoyanmomotlachihualoyān huanīhuān 2 400 momotlatic calpollicalpollotl.
 
Cecnipa in Alemania TlahtoloyanTlahtōlōyān XotlachpatoliztliXōtlachpatoliztli (''Deutsche Fußballnationalmannschaft''DFB) quipiya ocachi 26 000 calpollicalpōllotl icaīca 6 000 000 chanehquehchānehqueh motocayotia noyuhqui in calpollicalpollotl ocachi tlapohualtic ipan centlalticpaccentlālticpac. In alemantecatl tlaihtuallialemaniatlaihittalli [[xotlachpatoliztlixōtlachpatoliztli]] otlaniuh omeōme centlalticpaccentlālticpac tlahuantli (xiuhpan 1954, 1974 ihuan 1990), ihuan yei Eurotlahuantli (''Eurocup'') (1976, 1980 ihuan 1996) ihuan nicannicān oquitlachiuh omeōme cemanahuac tlahuantli in xiuhpan 1974 huanīhuān 2006.
 
Ce club ocachi tenyotica [[Bayern Munich]] (otlaniuh 1974, 1975 ihuan 1976. IhcuacIhcuāc otlanihuazquia ipanīpan xihuitl 2001). Noyuhqui cateh [[Hamburgo SV]], [[Borussia Dortmund]], calpollotl tlein otlaniuh in [[Tlahuantli Europan]], xiuhpan 1983 huanhuān 1997; occequinoccequintin europanecatleuropanēcatl tlamahuichihuani quemeh [[Bayer Leverkusen]], [[Borussia Mönchengladbach]], [[Werder Bremen]] ihuan Schalke 04. Alemania noyuhqui hueyihuēyi ipampa cihuaxopatoltiliztli cah. quipiya ome copilli itechpahuic Cemanahuac tlamahuichihuani 2003 ihuanīhuān 2007.
 
IpanĪpan tepozmalacatlaczaliztli, Alemania ce hueyi tlacatiyantlācatiyān huelitini canahpa in centlacticpac. IcaĪca mochintin tlamahuichihuani tepozmalacatltlaczaliztli ican alemantecah tepozmalacaquehalemaniatepozmalacaqueh. In ocachi tenyoh tepozmalacaqui ipanīpan Fórmula 1 ca alemaniatlacatl [[Sebastian Vettel]] huehcauhtica alemantecatl [[MichaelAdolf SchumacherHitler]].
 
* [[Īxiptli:Olympic flag.svg|50px]] Alemania ipanīpan [[Olimpiada neahuiltiliztlineāhuiltiliztli]].
 
== No xiquitta ==
13 697

ediciones