Abrir menú principal

Cambios

sin resumen de edición
In '''Tlācatōcāitl''' [[tōcāyeliztli]] (substantivo) quintōcā in chānehqueh ic in [[tlācatiyān]] ahnozo in [[āltepētl]] īnquizayān. Īpan innāhauatlahtōlli in tāchcāuh mēyalli quimpiya inīn tōcāitl ca [[Chīmalpahin Cuāuhtlehuanitzin]], [[Horacio Carochi]], [[Bernardino de Sahagún]], [[Alonso de Molina]] īhuān [[Agustín de Vetancurt]].
#REDIRECCIÓN [[Tlācatōcāitl]]
 
== Nāhuatlahtōllli tlācatōcāitl ==
 
In tāchcāuh machiyōtl, in nāhuatlahtōlli chīhua in tlācatōcāitl ic in catyān nāhuatōcaitl.
 
In tlein motlamih īca ''-c(o)'' quipatlah ic ''-catl'', iuhquin:
* [[Mēxihco]] → mēxih''catl''.
* [[Metepēc]] → metepē''catl''.
* [[Huexōtzinco]] → huexōtzin''catl''.
In tlein motlamih īca ''-pan'' quimaxiltiah ''-ēcatl'', iuhquin:
* [[Cuauhxīmalpan]] → cuauhxīmalpanēcatl.
* [[Tlacōpan]] → tlacōpan''ēcatl''.
* [[Xālāpan]] → xālāpanēcatl.
In tlein motlamih īca ''-(t)lān'' quipatlah ic ''-tēcatl'', iuhquin:
* [[Cholōllān]] → cholol''tēcatl''.
* [[Cuextlān]] → [[cuextēcatl]], [[Mixtlān]] → [[mixtēcatl]], [[Tzapotlān]] → [[tzapotēcatl]].
* [[Tepoztlān]] → tepoz''tēcatl''.
In quipiyah in tlahtōltzonhuiliztli ''-ti-'' ahmo mopatla, quichīhuah in tlācatōcāitl quimaxiltiah ''chāneh'', ''tlācatl'', ''calqui'' ahnozo ''calcatl'', iuhquin:
* [[Cuauhtitlan]] → Cuauhtitlan ''chāneh''.
* [[Tōltitlan]] → Tōltitlan ''chāneh''.
* [[Tzapotitlan]] → Tzapotitlan ''chāneh''.
In tlein motlamih īca ''-yān'' ahmo mopatlah; quichīhuah in tlācatōcāitl quimaxitiah ''chāneh'', iuhquin:
* [[Ātlacuīhuayān]] → Ātlacuīhuayān ''chāneh'' nō Ātlacuīhuayān''tlācatl''.
* [[Ātlīquīzayān]] → Ātlīquīzayān chāneh / tlācatl.
* [[Calimayān]] → Calimayān chāneh / tlācatl.
In tlein motlamih īca -mān quipatlah ic ''-mēcatl'', iuhqui:
* [[Ācolmān]] → ācol''mēcatl''
* [[Cōlimān]] → cōlī''mēcatl''.
* [[Oztōmān]] → oztō''mēcatl''.
In tlein motlamih īca -cān hueli quipatlah ēyi iuhcāyōtl, ''-camēcatl'', ''-catl'' nō tlāza in preposición ''-cān'', iuhqui:
* [[Itzohcān]] → itzohcah.
* [[Mazāhuahcān]] → [[mazāhuah]].
* [[Michhuahcān]] → ''michhuah''.
* [[Tōllohcān]] → tōlloh''camēcatl'', tōlloh''catl'' ahnozo ''tōlloh''.
 
In tlein motlamih īca ''-(t)lah'' quimaxiltiah ''-catl'', iuhquin:
* [[Ātlah]] → ātlah''catl''.
* [[Cuauhtlah]] → cuauhtlah''catl'', yōllōquimatiliztli: ahmo icehuia īca cuauh''tlācatl''.
* [[Mīllah]] → mīllah''catl''.
Occēquīntīn tlācatōcāitl tlein monōncuahquīxtiah:
* [[Ācatēnoh]] → Ācatēnoh chāneh / tlācatl.
* [[Ācaxitetl]] → Ācaxitetl chāneh / tlācatl.
* [[Cuāutinchān]] → Cuāutinchān chāneh / tlācatl.
* [[Tenōchtitlan]] → tenōch''catl''.
Occēquīntīn tlācaololli īntlācatōca:
* [[Chīchīmēcatl]].
* [[Ōlmēcatl]].
* [[Otomitl]].
 
In tlein quitlamih īca ''-tēcatl'', ''-catl'', ''-(m/n)ēcatl'' īhuān ''(-)tlācatl'', in plural quichīhuah quipatlah in absolutivo-singular ''-tl'' ic in plural ''-h'', iuhquin:
* Tepoztēca''tl'' → tepoztē''cah''.
* Mēxihca''tl'' → mēxihca''h''.
* Tlacōpanēca''tl'' → tlacōpanēca''h''.
* Ācolmēca''tl'' → ācolmēca''h''.
* Ātlacuīhuayāntlāca''tl'' → ātlacuīhuayāntlāca''h''.
 
In tlein quitlamih īca ''-chāneh'' ahnozo in quipix in ''-huah-'', in plural quichihuah īca in tlamiliztli ''-queh'', iuhquin:
* Ātlacuīhuayān ''chāneh'' → Ātlacuīhuayān ''chānehqueh''.
* Mich''huah'' → mich''huahqueh''.
 
Occē tlācatōcāitl iuhquin otomitl, in plural quimmochihua zan quipatlah in absolutivo-singular ''-tl'' ic in plural ''-h'': ''otomitl'' → ''otomih''.
 
== Ahmo nāhuatlahtōllli tlācatōcāitl ==
 
In nāhuatlahtōlli tlatequitiltilia ōme machiyōtl: in nāhuatlahtōlli īhuān in caxtillāntlahtōlli.
 
=== In nāhuatlahtōlli machiyōtl ===
 
In achtopa machiyōtl, ītechpa in yancuīctlahtōlli iuhqui [[Caxtillān]] monemilizcui in neneuhqui iuhcāyōtl, in machiyōtl: ''Caxtiltēcatl'' nō ''Caxtillān tlācatl''; mānel cah ōcce tōcāitl ic in caxtiltēcatl: ''ixpayol(meh)''<ref name="ixpayol">A Nahuatl-English dictionary and concordance to the Cantares.</ref>.
 
Ītechpa occē ahmo nāhuatōcāitl in motequitiltia in caxtillāntōcāitl iuhqui in īmmachiyouh [[Horacio Carochi]], [[Chīmalpahin]] īhuān [[Sahagún]] quimaxiltia ''tlācatl'' ahnozo ''chāneh'' iuhquin:
 
* [[Portugal]] → portugal''lācatl''<ref name="Portugal1"> Horacio Carochi, ōquihcuilo ītechpa in ''portugueses'' iuhqui ''Portugallācà''.</ref><ref name="Portugal2"> Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''portugues'' iuhqui ''portugal tlacatl'' īhuān in plural ''portuguestin''.</ref>.
* [[Israel]] → israel''lācatl'' <ref name="Israel">Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''israelitas'' iuhqui ''israellaca''.</ref>.
* [[Japon]] (Xapon) → japon''tlācatl'' ahnozo ''japon chāneh''<ref name="Japon">Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''japoneses'' iuhqui ''japon tlaca'' nō iuhqui ''japonti'' nō ''chane japon''</ref>.
* [[Egipto]] → egipto''tlācatl''<ref name="Sahagún">Bernardino de Sahagún yeh ōquihcuilo ''Egiptotlaca'' īpan Psalmodia Christiana.</ref>.
 
 
In plural mochihua īca in neneuhqui machiyōtl tlein in nāhuatlācatōcāitl, iuhquin:
* Portugallāca''tl'' → portugallāca''h''<ref name="Portugal1"/>
* Israellāca''tl'' → israellāca''h''<ref name="Israel"/>
* Japontlāca''tl'' ahnozo ''japon chāneh'' → japontlāca''h'' ahnozo ''japon chānehqueh''<ref name="Japon"/>.
* Egiptotlāca''tl'' → egiptotlāca''h''<ref name="Sahagún"/>
=== In caxtillāntlahtōlli machiyōtl ===
 
In inic ōme machiyōtl ahmo neneuhqui ca, tlatequitiltilia in caxtillāntlahtōlli tlācatōcaitl, iuhquin:
 
* [[Alemania]] → ''alemán''
* [[España]] (Caxtillān) → ''español''<ref name="español">Chīmalpahin, ōquihcuilo ''epañoles'', ''españolesme'' īhuān ''españolestin''</ref>, ''espayol'' ahnozo ''ixpayol''<ref name="ixpayol"/> (''caxtiltēcatl'')
* [[Inglaterra]] → ''inglés''
* [[Portugal]] → ''portugués''
 
Īpampa in plural, hueli tlatequitiltilia in nāhuatlahtōlli īplural ''-tin'' ahnozo ''-meh'' nō in caxtillāntlahtōlli īplural ''-es'', iuhquin:
 
* Alemán → aleman''es''<ref> Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''aleman(es)'' iuhqui ''alemañis''.</ref>
* Español, ''espayol'' ahnozo ''ixpayol'' (''caxtiltēcatl'') → español''es''<ref name="español"/>, espayol''tin'', ixpayol''meh''<ref name="ixpayol"/> (caxtiltēca''h'')
* Inglés → ingles''es''<ref>Chīmalpahin, ōquihcuilo ītechpa in ''ingleses'' iuhqui ''ingleses''.</ref>
* Portugués → portugues''tin''<ref name="Portugal2"/>
* Japon → japon''tin''<ref name="Japon"/>
 
Occē, iuhquin:
 
* Teutontllpan → teutontlālpanēcah<ref> Escamilla, ōquihcuilo ītechpa in ''teutontlālpantēcah''.</ref>
* Galliatlalpan → gallia chāneh<ref> Escamilla, ōquihcuilo ītechpa in ''galianchaneh''.</ref>
 
 
{{Tlahtōlcaquiliztilōni}}
 
== Mēyalli ==
<small>
:BIERHORST, John. ''A Nahuatl-English dictionary and concordance to the Cantares ''. Stanford University Press, 1985. (Inglatlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
:CAROCHI, Horacio īhuān LOCKHART, James. ''Grammar of the Mexican language''. Mēxihco: 1645, Stanford University Press, 2001. (Caxtillāntlahtōlli - Inglatlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
:CHĪMALPAHIN, Cuāuhtlehuanitzin; LOCKHART, James; SHROEDER, Susan īhuān NAMALA, Doris. ''Annals of his time''. Stanford University Press, 2006. (Inglatlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
:DE SAHAGÚN, Bernardino īhuān ANDERSON, Arthur J. O. ''Psalmodia Christiana''. University of Utah Press, Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl: 1993. (Nāhuatlahtōlli- Inglahtōlli)
:DE VENTANCURT, Agustín. ''Arte de la lengua Mexicana''. Mēxihco: 1673, Francisco Rodríguez Laprecio. Yancuīc Caxtillān (Mēxihco): 1673. (Caxtillāntlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
:SANDOVAL, Rafael Tiburcio. ''Arte de la lengua Mexicana''. Manuel Antonio Valdés. Mēxihco: 1810. (Caxtillāntlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
</small>
 
[[Neneuhcāyōtl:Tlācatōcāitl]]
 
[[an:Chentilicio]]
[[arz:ديمونيم]]
[[ast:Xentiliciu]]
[[ca:Gentilici]]
[[da:Demonym]]
[[de:Volksbezeichnung]]
[[en:Demonym]]
[[eo:Laŭloka nomo]]
[[es:Gentilicio]]
[[ext:Gentilíciu]]
[[fa:نام اهلیت]]
[[fr:Gentilé]]
[[hy:Էթնոհորոնիմ]]
[[id:Demonim]]
[[it:Etnico (onomastica)]]
[[ja:住民の呼称]]
[[lij:Nomme de i abitanti]]
[[lv:Demonīms]]
[[nl:Inwonersnaam]]
[[no:Innbyggernavn]]
[[oc:Gentilici]]
[[pt:Gentílico]]
[[ru:Этнохороним]]
[[scn:Noma di l'abbitanti dî cità dâ Sicilia]]
[[simple:Demonym]]
[[sv:Invånarnamn]]
[[uk:Катойконім]]
[[vec:Nome dei abitanti]]
[[wa:No di dmorant]]
[[wo:Turu Way-Dëkk]]
45 276

ediciones