Abrir menú principal


Honduras ahnozo Ondora[5] īāchcāuhtōca Tlācatlahtohcāyōtl Honduras (caxtillāntlahtōlli: República de Honduras [onˈduɾas] ), ītēcuacān ca in Tlahco Calpōlli, quichīhuah in āltepētl Tēuctzincalpan īhuān Comayagüela.[6][7]

República de Honduras
Tlācatlahtohcāyōtl Honduras
Honduras pāmitl Honduras chīmalli
Īpān Honduras Īchīmal Honduras
Lema: «Tlatequiliāni, Huehcapan īhuān Tlācaxōxouhqui»
Tlācatiyāncuīcatiliztli: Honduras tlācatiyāncuīcatiliztli
Honduras tlatēctli
Tēcuacān
 • Chānehqueh
 • Cemonocāyōtl
Tēuctzincalpan¹
Coat of arms of Tegucigalpa.svg

1 126 534
14°05′39″M 87°12′24″C
Āchcāuhtlahtōlli Caxtillāntlahtōlli
Tēpacholiztli īiuhcāyo Tlahtohcātēīxiptlahtini tlācatlahtohcāyōtl
Tlahtohcātēīxiptla
Vicepresidente
Juan Orlando Hernández
Ricardo Antonio Álvarez Arias
Tlācaxoxouhcāyōtl
Tlatēnquīxtīliztli
Mēxihcatl Emperadoryōtl
Tlacetilīlli Huēyāltēpetl
Nenāhuatīliztlācatlyō.
•Tlācatlahtohcāyōtl
de Caxtillān
15 Tlachiucnāuhti 1821

1821-1823
1823-1824

1824-1838
26 ic mahtlāctli, 1838
Tlaīxpayōtl
 • Mochi,
 • % ātl
Inic 102
112 492 [1] km2
0.18%
Cuāxōchtli 1575 km[1]
Huēyi ātēntli 823 km[1]
Chānehqueh
 • Mochi
 • Pozāhuacāyōtl
Inic 95
9 005 180 (2019)[2]
80.05 hab/km2
PIB (nominal)
 • Mochi (2019)
 • PIB per cápita
Inic 101
USD 24 496 millones[2]
2 869[2]
PIB (PPA)
 • Mochi (2019)
 • PIB per cápita
Inic 98
51 856 millones[2]
USD 8 068[2]
IDH (2018) 0.617 [3] (Inic 133) – nepantlahtli
Tomīn Lempira
‎Tlācatōcāitl Honduras chāneh, -queh
Hondurastlācatl, -cah
Cemānāhuacāhuitl
 • xōpan cāuhpan
UTC-6
Ahmo quinemītia
Mātlatzālan āxcāyōtl .hn
Prefijo telefónico +504
Prefijo radiofónico HR
Nenecuilhuāztli ISO 340 / HND / HN
Cotōncayōtl īpan: SICA, ONU, Unesco, FAO, BCIE, OMC, OEI, GL, Grupo de Río, AEC, Petrocaribe, OEA

1 In Nāhuatīllālīliztli quitlālia ītlatēcpānalizpan 8 īhuān 295, in tlein in Tlahco Calpōlli, āchcāuhtica motēnēhua Tlahco Calpōlli īĀltepēcalpōl, quichīhuah in huehcauh Tēuctzincalpan īhuān Comayagüela, in tlācatiyān ītēcuacān ca.[4]

Honduras ca tlacetiliāni tlahtohcāyōtl īhuān motēnēhua iuhqui tlatequiliāni, huehcapan īhuān tlācaxōxouhqui, tlacetiliāni īhuān ahxelōlōni. Cuāxōchnāmiqui in mictlāmpa īhuān in tlāpcopa īca in Caribe Huēyātl, in huitztlāntlāpcopa īca Nicānāhuac, in huitztlāmpa īca in Fonseca Āyōllohco īhuān El Salvador, īhuān in cihuātlāmpa īca Cuauhtēmallān.[8] In Honduras ītlāīxpāyo īca mochintin ītlālhuāc ca 112 492 km².[1]

In Honduras ītlāltēcpanaliz tlaxeloa in tlācatiyān īpan 18 tlālxeliuhcāyōtl īhuān inīn īpan 298 āltepēcalpōlli. In tēpachōliztli iuhquiyōtl in tlācatlahtohcāyōtl, tlācatēpachōliztli īhuān tēīxiptlahtini, mayi īca ēyi huelitiliztli: nāhuatīllāliāni, chīhualtiliāni īhuān tlamelāhuacāchīhualiztli, mahxiltiānimeh īhuān yōllōxoxouhqueh, īhuān ahmo tlanitlatēcpānalizzōtl.[9][10]

In Honduras chānehqueh tlapanahuiah in 9 millones,[11][12][13] achi mochintin quichīhuahqueh in tēmilcuācuappixcayōtl, nō īhuān in pōchtēcayōtl, in āltepētequipanoliztli īhuān occē āyiliztli. In Honduras tlālxeliuhcāyōtl īca ocachi chānehqueh pozāhuacāyōtl ca Cortés īca 400.3 hab./km².[11] In tlācatiyān miectlācamēcayōtl, quichīhuah nāhui huēyi tlācamēcayōtl cenyeliztli in īxcōzāuhqueh nō mestizotin, in nicān tlācah (chontaltin, misquitotlācah, chicactiqueh, chortitlācah, pechtlācah īhuān tlacuāhuaqueh), in garifunatlācah īhuān in inglescriyoyomeh.

In Honduras tlalli huel ohuihcāyoh ca, quichīhuah cuacuauhtic tepētlah, huehcapan ixtlāhuatl, tepētzalan, in cānin oncah mantoc īhuān cualli ixtlāhuatl meya achi īxquich huēyi ātōyātl cequintin panōhuani cah,[14] in tlein quichīhua in huyēyi yōliliznepapanyōtl.[15] Momati tlein īpan Honduras, oncah cequntin 8000 tlanelhuatlamantli, cequi 250 huilānqueh īhuān ōnyōliliztin, tlapanahuia in 700 tōtōtlamantli īhuān 110 chīchīhualehtlamantli in momaca in ītlālpan.

Hondurastechpa, in nenāhuatīliztli cāhuitl ōohuihtēpanyah. In nicān tēīxnāmiquiliztli ōquichuīh tēīxnelōliztli īhuān tlaīxnelōliztli in tētlamahmaquilizpan.

Honduras ōquitēnquīxtih ītlācaxoxouhcāyōtl in 15 ic chiucnāhui īpan 1821. In ic cēpan īpan 1839, in ic cē ōnāhuatīllālīliztih in tlācatiyān. In tlācayacānani Francisco Ferrera ōmocuēp in ic cē tlahtohcatēīxiptla (1841-1842) auh ōcatca cēntetl tēīxnāmiquini. Zatepan inīn cāhuitl ōtēpachoh ic ōppa (1842-1844). In ōquitlamih ītēpachōliz ōtlahtohcat Coronado Chávez (1845-1847).

In ōquitlamih Chávez in tlācayacānani Ferrera ōnectēpachoh, tēl onca ahmo tlapalēhuīliztica īhuān in tēcentlālīliztli ōquitēnēuh in tlanemilizzolpixqui Juan Lindo. In ihcuāc in Lindo ītēpachōliz, yancīcān ōnāhuatīllālīliztih. Lindo ōtēchicāhuac in tēmachtiliztli, īhuān in ōcualtilih in tētlamahmaquiliztli in tlācatiyān.

Īpan 1852 Lindo ōquitēpachōlizmacac in tlacuitlatlāzalli José Trinidad Cabañas (1852-1855). Ēxiuhtica, in Cuauhtēmallān ītēpachōliz in Rafael Carrera ōhuāllah īhuān ōquitēpachohcātlāz Cabañas, īhuān ōquitēpachohcātih in tlanemilizzolpixqui tēyacānani José Santos Guardiola.[9]

In tlein quipiya inin tlahcuilolli

TlāltōcāitlXicpatla

In tōcāitl īpampa Cristóbal Colón ōihtoh "Gracias a Dios que hemos salido de estas honduras", quihtoznequi "Tlazohcāmati Dios tlein ōticatcah ōēuh ītech inīn āhuehcatlān". In in tlein Honduras quihtōznequi āhuehcatlān.

CemānāhuacāyōtlXicpatla

 
Honduras

In Honduras quimpiyah miaquīntīn tlālhuaqueh īca 48 tlahtohcāyōtl. Cuāxōchtia canahpa mictlāmpa īca Cuauhtēmallān īhuān Huēyātl Caribe, canahpa īcalaquitlāmpa nō Pacifico Huēyātl, īhuān canahpa iquizāyampa Atlántico Huēyātl, in iuhquin canahpa tlāpcopa Ayōllohco Mēxihco, īhuān canahpa huiztlāmpa Mēxihco.

In tepētl ocachi cuauhtīc[16] Mc Keiley ompa tlalhuactli Alaska īhuān inīc ōme ocachi cuauhtīc nicān Tlālli Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl in Mount Albert īhuān Colorado ipan Rocky Mountains in ompa Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān, occe tepetl quemeh Mount Shasta ipan Sierra Nevada Californiaco. In tepeyohtic sistema tepetlah Sierra Nevada, tepetlah Apalache, tepetlah Rockies, Sierra Nevada, Sierra Sangre de Cristo, occequin. In ātōyātl ocachi huehca Mississipi, occequin atoyātl quemeh Rio Grande, Hudson, Pecos īhuān Atoyātl Colorado.

YōlcatiliztliXicpatla

Nō xiquitta Tlacetilīllahtohcāyōtēcah tōtōmeh quemeh in iztacuāuhtli, tzopilōtl, centzontli, canauhtli, ehēcatōtōlli, zōlli, huehxōlōtl, cuauhchochopitli, huītzilin ahnōzo yōlcah quemeh in temazātl, mazātl, tlācaxōlōtl, tecuanōtl, māpachtli, coyōtl, miztli, techalōtl, cōzamatl, āyōtōchtli, āmiztli, huezacotl, tōchtli, āhuitzotl, ocomiztli īhuān cipactli, cuēchcoātl, cueyatl, tamazolin, cōātl, āzcatl, pāpālōtl, pipiyolli, zāyōlin, colotl, xīcohtli, chapōlin, occequīntīn. Nīcan tlacatiyan cah occequin yolcah ihuicpa Europan quemeh in cahuāyoh, cuācuahueh, pitzotl, ichcatl occequintin.

Honduras īxeliuhcaXicpatla

1 Tlālxeliuhcāyōtl Chānehqueh
(2005/2006)
Tlaīxpayōtl
(km²)
Tēcuacān
1 Atlántida 400,787 4,372.1 La Ceiba
2 Cholōltēcac 395,000 4,360 Cholōltēcac
3 Colón 230,000 8,248.8 Troxillo
4 Comayāhuac 400,000 5,124 Comayāhuac
5 Copan 300,000 3,242 Santa Rosa Copan
6 Cortés 1,300,000 3,923 San Pedro Zōllān
7 El Paraíso 350,000 7,489.1 Xōchcallān
8 Francisco Morazán 1,350,000 8,619 Teōcuitlapan
9 Gracias a Dios 60,000 16,997 Puerto Lempira
10 Intibucá 180,000 3,123 La Esperanza
11 Islas de la Bahía 35,000 236 Zohuatlān
12 La Paz 150,000 2,525 La Paz
13 Lempira 250,000 4,228 Gracias
14 Ocotepēc 110,000 1630 Ocotepēc
15 Ōllālco 450,000 23,905 Xōchicalpan
16 Santa Bárbara 380,000 5,024 Santa Bárbara
17 Valle 170,000 1,665 Nacaōme
18 Yōllōtl 500,000 77,81 Yōllōtl

ToquiliztequitlXicpatla

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Nemachiyōtīlli:Cita web
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Nemachiyōtīlli:Cita web
  3. Nemachiyōtīlli:Cita web
  4. Nemachiyōtīlli:Cita web
  5. Chīmalpahin Cuāuhtlehuanitzin yeh ōquihcuilo ondora īpan Annals of his Time, 1608-1615.
  6. In iuhqui in tlatēcpānalli 8 īhuān 295 īpan in Honduras Āltepētlācayōtl Nāhuatīllālīliztli, īmōmextin āltepētl, īmīllahcayeyān, īāltepēma īhuān īcallah, quicepanchīhuah ītēcuacān in Tlācatlahtohcāyōtl.
  7. Nemachiyōtīlli:Cita web
  8. Nemachiyōtīlli:Cita web
  9. 9,0 9,1 Nemachiyōtīlli:Cita web
  10. Nemachiyōtīlli:Cita web
  11. 11,0 11,1 Nemachiyōtīlli:Cita web
  12. Nemachiyōtīlli:Cita web
  13. Nemachiyōtīlli:Cita web
  14. Nemachiyōtīlli:Cita web
  15. Nemachiyōtīlli:Cita web
  16. Quihtōznequi alto