Cuauhtemallan (caxtillantlahtolcopa: Guatemala /gwateˈmala/ ) iachcauhtoca Tlahtohcayotl Cuauhtemallan (caxtillantlahtolcopa: República de Guatemala), tlacatiyan tlatectli Tlahco America, ipan in cihuatlampa, in hueyi inemiliz oquichiuhqueh in mayacayotl huan in Virreinato Yancuic España; no quipia in Altepetl Cuauhtemallan, tlapanahuia America ica ocachi 17 millones chenehqueh..[1]

Tlahtohcayotl Cuauhtemallan

República de Guatemala
Cuauhtemallan pamitl Cuauhtemallan chimalli
Ipan Cuauhtemallan Ichimal Cuauhtemallan
Tlacatiyancuicatl: Cuauhtemallan tlacatiyancuicatl
 
República de Guatemala tlatectli
 
Tecuacan n/d
Tecpantlahtolli n/d
Tenahuatiyotl
Tlaixpayotl
 • Mochi,
 • % atl
Tlahtohcayotenco
Hueyatenco

n/d
n/d
n/d
n/d
‎Cuaxochtli n/d
Nelihuehcapanca n/d
Chanehqueh
 • Mochi
 • Pozahuacayotl

n/d
n/d
‎Tlacatocaitl n/d
PIB (nominal)
 • Mochi
 • PIB per capita

n/d
n/d
PIB (PPA)
 • Mochi
 • PIB per capita

n/d
n/d
IDH n/d
Tomin n/d
Cemanahuacahuitl n/d
Matlatzalan n/d
Tepozehecanonotzalli n/d
Tlahuilehecanonotzalli n/d
Ihcuilolli n/d

Cuaxochtia in mictlampa ica Mexico, in huitztlampa ica Cozcatlan huan in Pacífico ailhuicatl huan in iquizayampa ica Belice, in Caribe hueyatl huan Honduras.

TlaltocayotlXikpatla

In tlaxcaltecah, in aquihqueh oquinehnemi ica Pedro de Alvarado, oquitocaitihqueh inin tlalli iyuhqui Cuauhtemallan, ipampa in nahuatlahtoliztli itech Quiché in tlen quihtoznequi Cuauhtemalli no miac cuahuitl. Cuauhtemallan catca ce tzacualco moihtoa .

Ohcequin macehuallahtolliXikpatla

HuehcapatlahtoliztliXikpatla

In achtopa chānehqueh in tlein ōnenqueh īpan inīn tlālli ōcatca in mayatlācah īpan xihuitl 2000 a.C. oc ye in caxtiltēcah ōhuāllahqueh in Cuauhtēmallān. Ītlahtōllo moxelhuia īpan ēyi cahuitl: preclásico, clásico īhuān postclásico. In cahuipan clásico inīn āltepētiliztli ōxōchicuepōn īpan in yehyecōlmatiliztli īhuān in tōltēcayōtl. Tēl in achto tlācatiyān ōmelahuac cahuipan in caxtiltēcah, īhuān āxcān āltepētlāliah in tlālli. Miac clásicas huēyi mayaāltepētl ōquintlālcahuiqueh ahmo huehca in xihuitl 1000 a.C.. In postclásico tlahtohcāyōtl īpan in tlahco tlālli -iuhqui in quiché tlahtohcāyotl Q'umarkaj (Otlatlān)- tēl, xōchicuepōnyah īxquich in tlālpoloāni Pedro de Alvarado in xihuitl 1523 īhuān 1527 ītzalan.

In Cuauhtēmallān ahco tlālli tlācah, iuhqui in cakchiquellācah, in mantlācah, in quichetlācah īhuān tzutujillācah īhuān in quekchitlācah īpan in tlani tlālli mictlāmpa Cuauhtēmallān oc tlachīhuah cē tāchcāuh tlācaolōlōlli ītech in cuauhtēmaltēcah.

Inīn tlālpan huēyi tlācatlachīhuayōtl ītechcopa tōltēcāyōtl īhuān yehyecōlmatiliztli, iuhqui in calmanayōtl, āmoxtlahcuilōliztlil, tlapōhuallōtl, ilhuicamatiliztli, tlahcuilōliztli, tetlahcuilōliztli īhuān Tlachīhuamatilizzōtl. In mayatlācah ōquinquetzqueh huēyi āltepētl in cāhuitl Preclásico iuhquie in huēhuēāltepētl īpan San Bartolo, Cival, Nakbé, El Mirador, Uaxactún, Tikal, Ceibal, Río Azul, Yaxhá, Dos Pilas, Cancuén, Machaquilá, Aguateca īhuān Kaminal Juyú īhuān Abaj Takalik, inīn tlacuitlapilohuah ahmo huehca in ilhuicatl Pacífico.

Caxtillān ōtlapachouh Huēyitlahtocāyōtl Cuauhtēmallān in xihuitl 1821 īhuān quipiya īcelcatiyo īhuicpa Yancuīc Caxtillān in xiuhpan 1838.

TlalticpacmatiliztliXikpatla

Cuaxochtia canahpa mictlampa ica Mexico, canahpa icalaquitlampa ica Ailhuicatl Pacífico, canahpa huitztlampa ica Cozcatlan; canahpa iquizayampa ica Honduras, in noihquin canahpa Belice huan Mar Caribe. In tlacatiyan quipiya 2.780.400 Km2 itechpahuic tlaixpayotl, noihqui quipiya 11,122 km itech hueyatenco.

YoliztliXikpatla

Cuauhtemallan iyoliz hueyi, quipiya occequin climas, ce tlacatiyan iquiyauhtlal. Nican quipiya hueyic tepehuahcan, quiyauhcuauhtlatli, huacqui teotlalli moihtoa pampas, quipiya hueyatl ihuan hueyi atoyatl.

Nican Cuauhtemallan quipiya cuauhtontli diferentes, quemeh ahuatl, cuanacaxochitl, pochotl, copalcuahuitl, teonochtli, nohpalli, tzaponochtli, metl huan occequin.

No xiquitta Cuauhtemallan quipiya totomeh quemeh quecholtotol, cochotl, tlecuauhtli, quetzaltototl, noihqui quipiya yolcameh chichinimeh tlacamichin, techalotl, tlacaxolotl, mazatl, temazatl, azcacoyotl, miztli, ocelotl, ayotochtli, hueyimichin, amiztli huan occequin.

TeyacanaliztliXikpatla

Cuauhtemallan ixeliuhcaXikpatla

Cuauhtemallan ixeliuhca
Departamento Chanehqueh Tlaixpayotl Tecuacan
Cuauhtemallan 12,728,111 108,890 Altepetl Cuauhtemallan
1. Alta Verapaz 776,246 8,686 Cobán
2. Baja Verapaz 215,915 3,124 Salamá
3. Chīmaltēnanco 446,133 1,979 Chīmaltēnanco
4. Chiquimollān 302,485 2,376 Chiquimollān
5. Petén 366,735 35,854 Flores
6. El Progreso 139,490 1,922 Huāxātōyāc
7. Quiché 655,510 8,378 Santa Cruz del Quiché
8. Itzcuintlān 119,897 4,384 Itzcuintlān
9. Cuauhtēmallān 2,538,227 2,126 Āltepētl Cuauhtēmallān
10. Āhuēhuētēnanco 846,544 7,400 Āhuēhuētēnanco
11. Izabal 314,306 9,038 Puerto Barrios
12. Xālāpan 242,926 2,063 Xālāpan
13. Xōchiāpan 389,085 3,216 Xōchiāpan
14. Quetzaltenānco 503,857 1,951 Quetzaltenānco
15. Retalhuleu 241,411 1,856 Retalhuleu
16. Zacatepēc 248,019 465 Huehcāuh Cuauhtēmallān
17. San Marcos 794.951 3,791 San Marcos
18. Santa Rosa 301,370 2,955 Cuilāpan
19. Sololá 307,661 1,061 Sololá
20. Xōchitepēc 403,945 2,510 Mazātēnanco
21. Totōnicāpan 339,254 1,061 Totōnicāpan
22. Zacaāpan 200,167 2,690 Zacāpan

Tlanonotzaliztli huan huaznenquiXikpatla

Altepetl Cuauhtemallan quipia 867.5 tepozcoaohtli en operación, in Hueyi Tepoztotoquixohuayan La Aurora. Ehcahuaznenqui, quipia ce mochi itechpa 230,000 m² ohtli.

ChanehmatiliztliXikpatla

NeltococayotlXikpatla

 
Hueyiteocalco ipan Altepetl Cuauhtemallan.

Cuix yectel xihuitl, in achtocaxtiltoc tlacatl neltoquiztia ipan icel teotl tlachihuani cemanahuatl motenehua Ometeotl nozo Moyocoyani, mayatlacameh motocayotia K’uh itech ohcequin itocahuan teteoh.

Huehuehmexicayotl teoneltococayotl poliuhqui cenca iciuhcac catca ipampa catolicismo romano ce 58%, macehualtlacameh ahmo oneltoqui mochololih canahpa ohuitepetitlan huan ohcequin tlaihiyohuatilocqueh zanno Santo Oficio (Caxtillan Ahtlacayotl). Ihcuac caxtiltecah ompehua man cristiania canah macehualtzintin zan motlamati Catolico neltococayotl quemeh cristianoyotl, matel in teopixqueh tlamatizquiazqueh tlen oyeyah ohcequin cristianomeh itoca lutero tlalnetoqui, ortodoxo tlalnetoqui, huan anglicano tlalnetoqui. Axcan inonqueh calpolli itech mahomayotl, judiocayotl, budahcayotl huan ohcequin cristianoyotl ihuicpa hueyitlahtolamoxtli.

No xiquittaXikpatla

ToquiliztequitlXikpatla

  1. «Censo Nacional de Población y VII de Vivienda». Instituto Nacional de Estadística de Guatemala y Gobierno de la República de Guatemala (caxtillantlahtolcopa)

Occequin necuazaloliztliXikpatla



    Mexko   Mexko   Mexko  
  Mexko     Belice, Atlántico ailhuicatl
          
 
Pacífico ailhuicatl Pacífico ailhuicatl   Koskatlan,   Ondoras