Chiyapan nozo Tlahtocayotl Chiyapan (Caxtillahtolli: Estado de Chiapas, Tzeltallahtolli: Chiapa, Tzotzillahtolli: Chiapa). Ce tlahtocayotl tlen mo ahci itech itzintlah ipan Mexico. Tochtlan Gutiérrez itecuacan Chiyapan. Cuaxochtia canahpa ayamictlampa ica Tabasco huan Veracruz, canahpa huiztlampa ica Pacífico ailhuicatl, canahpa iquizayampa ica no Tlacatlahtocayotl Cuauhtemallan (San Marcos, Ahuehuetenanco, In Quiche huan Petén), huan ica icalaquitlampa no Huaxyacac.[1]

Tlahtohcayotl Chiyapan
Estado de Chiapas
Ipan Chiyapan
Ichimal Chiyapan
Chiapas in Mexico (location map scheme).svg
Lema '
Tlacatiyan Flag of Mexico.svg Mexico
Tecuacan Tochtlan Gutiérrez
Hueyaltepetl Tochtlan Gutiérrez
Tlaixpayotl
- Campa
73,211 km2
25
Ancayotl 19°21′15″N
99°37′51″O
Nelihuahcapanca Tacaná
(4,418 msnm)
Chanehqueh
- Campa
- Pozahuacayotl
- Campa
5 543 828 chan.
1
663 chan/km²
11
Tlahtolli Caxtillantlahtolli, Tzotzillahtolli, Tzeltallahtolli, Ixillahtolli, Chollahtolli, Mamtlahtolli, Tojolaballahtolli
IDN
- Campa
0.958
10
PIB
- PIB Per Capita
$ 1.812.968 MDD
$ 42,325 USD
Tzintiliztli Tlachiucnāuhti 9, 1850
Tetlanahuatiani Rutilio Escandón Cadenas
Teuctlahtoqueh 3
Tequichihuanimeh {{{Tequichihuanimeh}}}
UTC UTC-6
Tlacatocaitl Chiyapanecatl
Onohuayan 16
Altepecalpolli 124
Nenecuilhuaztli
 - USPS
 - ISO 3166-2


MX-CHI
Matlatzalan chiapas.gob.mx

TlaltocayotlXikpatla

In tocayotl itech Chiyapan, ce nahuatlahtolli. Nahualtlahtoltica chiyatl huan apan, quitoznehqui caxtillantlahtolcopa Lugar sobre la chía ihuan ihcuiloa noyuhqui Chiapas huan Estado Libre y Soberano de Chiapas.[2]

HuehcapatlahtoliztliXikpatla

 
Palenque huehuecauh altepetl.

Tlacameh ompa Mesomerica catca tlacameh ica tlalpizqueh huan yolomatinimeh, ihcuac in axcayotl ahmo pixcayotl cenca cualli huan yahuantin macehualmeh oncan tihualah huan itlapixcayo pampa yahuantin tlacua. Tlen nicaltlaquetzah hueyi tzacualco moihtoa Palenque, Yaxilán, Toniná ompa axcan Tabasco tlahtocayotl, yehuantin in olmecah huan mayatlacameh.

TlalticpacmatiliztliXikpatla

 
Atlauhtli Sumidero

Inin tlahtocayotl cah ancayotl cuaxochtia mictlampa ica Tabasco tlahtocayotl, canahpa in huitztlampa ica Pacífico ailhuicatl, in tonatih iquizayampa ica Huaxyacac ihuan in tonatih icalaquitlampa ica Tlacatlahtocayotl Cuauhtemallan.

Intlah tihnequi miacquin tlacameh oncan ipan ce tlalpan axcan itech in tlalticpactli, monequi imiyaca in achtotlacatl oncan America cemantoc tlalli, onenemic ipampa ohce, nochi huatztic huan cecec.

YoliztliXikpatla

Chiyapan iyoliz hueyi, quipia ohce yeyantli. Nican quipiya hueyac teotlalli, quiyauhcuauhtlatli Lacandona, tepehuahcan moihtoa Sierra Madre de Chiapas, quipiya atl ipampa atoyatl huan Malpaso atepantli. Ompa mictlampa ca Sierra de Chimalapas.

No xiquitta tlahtocayotl Chiyapan quipiya chichinimeh yolcameh in techalotl, cuetlachtli, ayotochtli, tepocolcoatl, miztli, tochtli, tlacuachin, tlahcomiztli huan epatl. Totomeh como tlecuauhtli, canauhtli, centzontlahtoleh, huexolotl, ohcequin.

TeyacanaliztliXikpatla

Chiyapan quipiya caltetlahtlaniliztli motech teyacanaliztli ipan itecuacan in Tochtlan Gutiérrez altepetl, tlahtocac tequitini in tlacatzin Rutilio Escandón Cadenas in tetlanahuatiani.

ChanehmatiliztliXikpatla

Ce tlacaliztli itechcopa 5,543,828 chanehqueh (Censo INEGI xihuitl 2020), ica 1,4% ipan altepecalpolli, inic ce densidad 16,54 hab/km². Inin nochintin chanehqueh, 5.952 cihuameh ca (76,33%) huan 6.440 tlacameh cah (51,97%). Ce 23,67% (2.933 chaneh.) In tlacamilqueh, 76,33% (9.459 chaneh.) in altepetlacameh ipan mochi altepeticpac 1.576.259 chanehqueh.

Xihuitl Chanehqueh
2010 3,388,168
2020 5,543,828

TequinemiliztliXikpatla

 
Tlaquemitl ipan Chiyapan.

Chiyapan ce tlahtocayotl ica mochi tequinemiliztli; ixquich tlamatocac tequichihualiztli, yoliztli ipan ahmo tlamatocac toltecayotl iuhqui tlacualcayotl, macehualmihtotiztli, macehuallahtoliztli in mayatlacameh.

TlacualiztliXikpatla

Chiyapan ce tlahtocayotl ica ixachi tlacualli inin matel Huehuehtequiyotl itech tlacatlalticpactli, in tlacualli quemeh tamalli, tlaxcalli, tlaxcalpacholli, tlaxcalchilatl, tzopitl, chilquilitl, birria, tlapaloctli, ohcequin.

TequichihualiztliXikpatla

Chiyapan ce tlahtocayotl ica mochi calmanaliztli ipan Mexico; ixquich otlamatocac tequichihualiztli, yoliztli ipan ahmo tlamatocac tequitl iyuhqui tlacualiztli, macehualmihtotiztli.

CalmanaliztliXikpatla

 
Hueyitepixcalli Tochtlah Gutiérrez.

Hueyiteocalli San MarcosXikpatla

Ce tequiyotl itech calmanaliztli ipan Altepetl Tochtlan Gutiérrez ca Hueyiteocalli San Marcos ipan xolalpancopa. In teocalli ca ipan altepetlalli ipampa temamatlatl ahcopa, ipan ocachi cuauhtic in teoyotica itepacholiz teocalco; itepanhuan tetelli itech mictlampa canahpa huitztlampa ompa ohcalli ipan hueyic aitualli. Nican quipia ohtli ahcopa huan temamatlatl canahpa hueyic calacohuahyan itech ixteocalco ica ce torre.

MacehualiztliXikpatla

 
Parachicos ipan Chiyapan.

Chiyapan ce altepetl ican mochi tlacuicuiliztli ipan Centlalticpac quihto Tlatquicayotl ipan Tlachiuhcayotl ipan Mexico; ixquich tlamatocac tequichihualiztli in ompa Mexico huitztlampa, yoliztli ipan ahmo tlamatocac tlachihualiztli noyuhqui tlacualiztli, macehualiztli, camanalli itlahcuilol. Nican Chiyapan icihuahuan tlachihuah cuacualtzin tlahmachtli, motenehua ipan caxtilantlahtolcopa bordados huan payotl.

In mitohtli, ce mihtotli ipan Chiyapan, tlacah huan tlacameh mihtotia tlanahuahquez zan cen cuicayotl ica mecahuehuetl, panhuahuetl ihuan tlapitzalli. Itlatzohtzonaliz ocachi tenyoh in marimba.

In mitohtli "Mihtotiztli Papachicos", ilhuitl ipan hueyaithualli iteopan. Noyuhqui quipia Mitohtiztli ipampa pilconetl ipan Chiyapan Corzo altepecalpolli.

TlatzohtzonaliztliXikpatla

Huehuehcauh cuicayotl ipan iteopanhuan catca in musica sacra, teocuicatl huan itlatzohtzonaliz teocalli ica teopixqueh huan cihuateopixqueh. Nican hueyi tlatzohtzonaliztli in marimba.

Huehuehtequiyotl itech tlacatlalticpactliXikpatla

MomotlaliztliXikpatla

In momotlaliztli ipan Chiyapan ca ipampa neicxitapayolhuiliztli, chiquiuhtapayolhuiliztli, omalacapainaliztli, tenis, mapatoltiliztli, ihuan momotlacayotl itech tepozcuaitl. Nican ca ce autódromo ipan Singuilucan, in Fórmula 1 huan quiquiuhpatoltiliztli.

Chiyapan quipiya tlamahuichihuanih ipan momotlaliztli quemeh: xopatiliztli, padel, mapatoltiliztli, hockey patines, amapatoltiliztli, acalpamitl, taekwondo, tenis, atletismo, triatlón, aquizaliztli, neneloaliztli, golf, motociclismo, rally, ciclismo, ocachi axcan.

No xiquittaXikpatla

ToquiliztequitlXikpatla

  1. Ubicación de Chiapas. Gobierno del estado de Chiapas, 24 metztli abril xiuhpan 2022. (caxtillantlahtolcopa)
  2. Enciclopedia de México, Chiapas. Instituto Nacional para el Federalismo y el Desarrollo Municipal, 24 metztli abril xiuhpan 2022. (caxtillantlahtolcopa)

Ohcequin necuazaloliztliXikpatla

Huiquimedia Commons quipiya occequin tlahcuilolli
Category:Chiapas itechcopa.